ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan iki haftalık geçici ateşkesin sona ermesine saatler kala, ateşkesi süresiz olarak uzattığını duyurdu. Trump, bu kararından saatler önce ateşkesi uzatmak istemediğini belirtmişti. CNN'e konuşan kaynaklar, Trump'ın bu kararının arkasındaki nedenleri aktardı.
İran'dan Yanıt Gelmedi
CNN'in konu hakkında bilgi sahibi üç yetkiliden aktardığına göre, ABD önceki günlerde İran'a bir sonraki tur görüşmeler öncesinde kabul edilmesini istediği genel anlaşma maddelerinden oluşan bir liste göndermişti. Ancak günler geçmesine rağmen Washington herhangi bir yanıt alamadı. Bu durum, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve diğer isimlerin Pakistan'a giderek yüz yüze yapılması planlanan görüşmelerde ne kadar ilerleme sağlanabileceğine dair şüpheleri artırdı.
Beyaz Saray Toplantısı ve Arabulucu Çabaları
Trump, salı günü Beyaz Saray'da Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Genelkurmay Başkanı Dan Caine ve CIA Direktörü John Ratcliffe ile bir toplantı yaparken, yönetim hala İran'dan hiçbir haber alamamıştı. Yetkililer, Pakistan'ın baş arabulucusu Asım Munir'den, Vance uçağa binmeden önce en azından bir tür yanıt alınmasını sağlamasını istemişti. Ancak saatler sonra da ortada hiçbir gelişme yoktu.
İran İçindeki Bölünmeler
Beyaz Saray'daki üst düzey yetkililer, İran'dan yanıt gelmemesinin temel nedenlerinden birinin mevcut İran yönetimi içindeki bölünmeler olduğuna inanıyor. Üç yetkiliye göre bu değerlendirme kısmen Pakistanlı arabuluculardan gelen bilgilerden kaynaklanıyor. Yönetimin düşüncesi, İran tarafının kendi pozisyonu konusunda uzlaşmaya varamadığı ya da müzakerecilere uranyum zenginleştirme ve ülkenin mevcut zenginleştirilmiş uranyum stokları gibi barış görüşmelerinin en kritik başlıklarında ne kadar yetki verileceği konusunda fikir birliği sağlayamadığı yönünde.
Hamaney'in Rolü
ABD'ye göre bu karmaşayı artıran unsurlardan biri de yeni dini lider Mücteba Hamaney'in yardımcılarına net talimatlar verip vermediği. Ya da alt kadroların, açık talimat olmadan onun ne istediğini tahmin etmeye çalışıp çalışmadığı düşünülüyor. ABD'li yetkililer, Hamaney'in gizli kalma çabasının İran iç yönetimindeki görüşmeleri aksattığına inanıyor.
Diplomatik Çözüm İsteği
Tüm bu ciddi engellere rağmen, bir yetkili ABD ile İran müzakerecilerinin yakında bir araya gelme ihtimalinin hala bulunduğunu söyledi. Ancak bunun ne zaman olacağı ya da olup olmayacağı belirsizliğini koruyor. Başkan Trump ise askeri saldırıları yeniden başlatmak yerine, süresi dolmak üzere olan iki haftalık ateşkesi uzatmayı tercih etti. Bu kez herhangi bir bitiş tarihi vermedi. Truth Social'da yaptığı paylaşımda İran yönetimini 'ciddi şekilde bölünmüş' olarak niteleyen Trump'ın, ABD'nin zaten kazandığını iddia ettiği ve kamuoyunda destek görmeyen bir savaşı yeniden alevlendirmek istemediği, bu nedenle diplomatik çözüme hala istekli olduğu belirtiliyor.
İran'ın Tepkisi
İran Meclis Başkanı Kalibaf'ın danışmanı Mehdi Muhammedi, 'Trump'ın ateşkes uzatma kararı hiçbir anlam ifade etmiyor. Kaybeden taraf şart dayatamaz' ifadelerini kullandı.
Çözümsüz Konular
Görüşmelere yakın kaynaklara göre İran'ın gelecekte uranyum zenginleştirme kapasitesi, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği ve ülkeye yönelik hangi yaptırımların kaldırılacağı gibi birçok kritik konu hala çözümsüz durumda. Tarafların şartlarında ne kadar esnek davranacağı, anlaşmaya varılıp varılamayacağını belirleyecek. Trump açısından temel önceliklerden biri ise, Barack Obama dönemindeki Kapsamlı Ortak Eylem Planı'na benzetilecek bir anlaşmaya imza atmamak.
