ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın ABD'nin barış önerisine verdiği yanıtı 'tamamen kabul edilemez' olarak nitelendirerek reddetti. Bu açıklama, bir aylık ateşkesin sona erme sinyali verdiği bir dönemde geldi. İran'ın karşı önerisi, Pakistan arabuluculuğuyla Washington'a iletildi.
İran'ın Karşı Önerisinde Neler Var?
İran'ın yarı resmi haber ajansı Tasnim'e konuşan bir kaynak, Tahran'ın müzakere metninde şu unsurların öne çıktığını belirtti:
- ABD yaptırımlarının kaldırılması
- İlk mutabakatın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki Amerikan ablukasının sona erdirilmesi
- Ülkeye yönelik yeni bir saldırının tekrarlanmayacağına dair güvence verilerek savaşın derhal bitirilmesi
ABD'nin 14 Maddelik Metninde Neler Yer Alıyordu?
ABD bir hafta önce, boğazın yeniden açılmasını öngören ve İran'ın nükleer programına ilişkin ileride yapılacak görüşmelere çerçeve çizen, tek sayfalık ve 14 maddelik bir mutabakat metni sunmuştu. Haberlere göre Washington'ın nükleer görüşmeler için ortaya koyduğu şartlar arasında şunlar bulunuyordu:
- İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine 20 yıla kadar moratoryum uygulanması
- Nükleer başlık yapımında kullanılabilecek yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun yurtdışına, muhtemelen ABD'ye, çıkarılması
- İran'daki nükleer tesislerin sökülmesi
The Wall Street Journal'a göre ise İran'ın karşı önerisinde daha kısa süreli bir moratoryum, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun yalnızca bir bölümünün yurtdışına çıkarılması, kalan kısmın seyreltilmesi ve tesislerin sökülmesinin reddedilmesi yer aldı.
Trump'tan Sert Tepki
Trump, kısa süre sonra yaptığı açıklamada, 'İran'ın sözde temsilcilerinden gelen yanıtı az önce okudum. Hiç hoşuma gitmedi, tamamen kabul edilemez' dedi. Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı uzun paylaşımda, İran'ın '47 yıldır ABD ve dünyanın geri kalanıyla oyun oynadığını' savunarak, Tahran'ın 'artık gülmeyeceğini' söyledi. Trump, bir ay önce ateşkes ilan edilmesinden bu yana defalarca yaptığı gibi, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının yeniden başlayabileceğini de belirtti. 'İki hafta daha içeri girip kalan tüm hedefleri vurabiliriz. İstediğimiz bazı hedefler vardı, bunların muhtemelen yüzde 70'ini gerçekleştirdik ama hala vurabileceğimiz başka hedefler de var' diyen Trump, 'Ama bunu yapmasak bile, bu sadece son rötuşlar olurdu' ifadelerini kullandı.
Çin Ziyareti Öncesi Baskı Altında
Trump, bu hafta gerçekleştirmesi planlanan Çin ziyareti öncesinde ateşkesi koruması ve mümkünse bir barış anlaşması sağlaması yönünde yoğun baskı altında. Pekin, çatışmaların sona erdirilmesini ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını istiyor. ABD ile İran arasında gelecekte yapılabilecek nükleer görüşmelerin merkezinde iki kritik mesele bulunuyor: İran'ın yüzde 60 saflıkta zenginleştirilmiş, silah kalitesine yakın 440 kilogramlık uranyum stokunun akıbeti ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması. Cumartesi gecesi İran devlet medyasına konuşan bir askeri sözcü, ülke güçlerinin bu stoku korumak için 'tam hazırlık halinde' olduğunu söyledi.
