World Decolonization Forum, 11-12 Mayıs tarihlerinde İstanbul'da Atatürk Kültür Merkezi'nde başladı. Forumun ilk yan etkinliği olan 'İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü' sergisi, 9 Mayıs'ta AKM Sanat Galerisi'nde ziyarete açıldı.
Forumun Teması ve Katılımcılar
Epistemik, siyasi ve kültürel bir mücadele olarak dekolonizasyonu ele alan forum, bu yıl ilk kez düzenleniyor. Güney Amerika, Afrika, Asya ve Avrupa'dan entelektüeller, sosyal bilimciler, akademisyenler ve uzmanlar bir araya geliyor. Forum, Enstitü Sosyal ve NUN Eğitim ve Kültür Vakfı ev sahipliğinde, 8 ülkeden partner kurumların iş birliğiyle gerçekleşiyor.
Serginin İçeriği ve Amaçları
'İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü' sergisi, sömürgeciliğin geçmişten günümüze uzanan karmaşık katmanlarını sarsıcı bir deneyimle sunmayı hedefliyor. 'Yağma' ve 'Sömürü Mekaniği' başlıkları altında, kültürel varlıkların yerinden edilmesinden emek, kaynak ve bilginin sistematik sömürüsüne kadar bir hattı görünür kılıyor.
Açılış Konuşmaları
Serginin açılış konuşmasını Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü İpek Coşkun Armağan yaptı. Armağan, sömürgeciliğin salt bir tarih meselesi olmadığını, bugün kur savaşlarından algoritmalara, yapay zekâdan kültürel yabancılaşmaya kadar pek çok alanda varlığını sürdürdüğünü vurguladı. 'İnsanlık tarihinin en büyük felaketi olan ve 500 yıl süren sömürgeciliğin bittiğini ya da bizi etkilemediğini düşünmek bizi çok sığ sulara bırakır. Bununla yüzleşmek ve harekete geçmek ise insanlığın asıl yükünden kurtulması için çok önemli bir adım olacaktır.' dedi.
Serginin küratörü Hasan Mert Kaya ise serginin bir sunum değil, sorgulama alanı olarak tasarlandığını belirtti. 'Kim anlattı? Kim susturuldu? Kim kazandı? Kim ödedi? Ve şimdi ne onarılmalı?' soruları etrafında şekillenen sergide, her nesne, boşluk, replika ve kırmızı çizgi bu sorulara yanıt arıyor. Kaya, 'Burada amaç bilgi vermekle sınırlı değil; rahatsız etmek, düşündürmek ve bazı sessizlikleri görünür hâle getirmektir.' ifadelerini kullandı.
Serginin Bölümleri
Serginin başlangıç noktası, Galataport meydanında yere yerleştirilen gerçek ölçekli Köle Gemisi (Brookes) kesit planı. Kapalı mekân ayağında ise duvarlar British Museum'dan Bergama kazı günlüklerine uzanan alıntılarla örülü. Bu alıntılar, yağmayı meşrulaştırmak için üretilen söylemin belgesel envanteri işlevi görüyor.
Bir sonraki bölüm, arkeolojinin bilimsel bir uğraş olmanın ötesinde, istihbarat ve 'keşif' retoriğiyle nasıl bir mülkiyet aracına dönüştüğünü Elgin Mermerleri, Rosetta Taşı ve Eyüp Çinileri örnekleriyle ele alıyor. Serginin orta noktasında, Sabancı Olgunlaşma Enstitüsü öğrencilerinin ürettiği modern çini eserler yer alıyor. Bu bölüm, üretimin ve zanaatın sürekliliğine dikkat çekiyor.
Devamında ziyaretçiler, dev çarkların arasından geçerek sömürgeciliğin ekonomik, siyasi ve dijital işleyişini inceleyen bir alana giriyor. Kongo'daki kauçuk zulmünden günümüz kobalt madenlerine, darbe kronolojilerinden yapay zekâ üzerinden yürütülen dijital manipülasyona kadar sömürünün dönüşen biçimleri bu bölümde sunuluyor. Duyusal katman ise Hindistan'ın ud ve tarçın kokularından Latin Amerika'nın şeker kamışına kadar sömürülen coğrafyaların kokularını fabrika sesleriyle birleştiriyor.
Sergi ve Forum Programı
Sergi, 9-17 Mayıs tarihleri arasında ziyaret edilebilir. Forum programı ayrıca Dekolonize Film Günleri'ni de içeriyor. Etkinlik, Enstitü Sosyal ve NUN Eğitim ve Kültür Vakfı ev sahipliğinde, Boğaziçi Üniversitesi, İSAM, IIUM (Malezya), IKIM (Malezya), CECIC, Shanghai Üniversitesi, SEPHIS, CLACSO (Arjantin), UIII (Endonezya), Institute of the Global South (Güney Afrika), Institute of Oriental Studies (Rusya), Iqbal Centre for Critical Muslim Studies - Leeds University (İngiltere), Al Jazeera Centre for Studies ve Anadolu Ajansı iş birliğiyle düzenleniyor.
