Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) iş birliğiyle hazırlanan 'İşgücü Piyasası ve Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar Raporu', doğum yapan kadınların istihdam durumuna ışık tutuyor. 2016-2025 döneminde özel sektörde çalışırken doğum yapan yaklaşık 1.4 milyon kadının aylık idari verileri analiz edildi.
Doğum Sonrası İşten Ayrılma Oranları
Rapora göre, doğumdan sonraki 1 ay içinde kadınların yüzde 3.7'si, 6. ay içinde yüzde 39.9'u, 12. ay itibarıyla ise yüzde 56.5'i işten ayrılıyor. Bu veriler, doğum sonrası dönemde kadınların işgücü piyasasından ani bir kopuştan ziyade zaman içinde artan bir çıkış eğilimi yaşadığını gösteriyor.
İşe Geri Dönüş Oranları ve Süreleri
İşten ayrılan kadınların yüzde 64.33'ü yeniden kayıtlı istihdama dönüyor. Ortalama dönüş süresi 13.3 ay olarak hesaplanırken, kadınların yalnızca yüzde 15.9'u aynı firmaya geri dönüyor. Aynı sektörde işe dönenlerin oranı yüzde 48.2, aynı mesleğe dönüş yapanların oranı ise yüzde 53.1. Bu durum, dönüşün çoğunlukla işyeri değiştirerek gerçekleştiğini ortaya koyuyor.
Firma Büyüklüğüne Göre Farklılıklar
Büyük ölçekli firmalarda doğum sonrası işten ayrılan kadınların oranı yüzde 15 iken, küçük ölçekli firmalarda bu oran yüzde 43'e yükseliyor. Bu fark, büyük firmaların sunduğu kurumsal düzenlemeler ve esnek çalışma imkanlarının doğum sonrası istihdamda kalmayı kolaylaştırdığını gösteriyor.
Ücretsiz Doğum İzni Kullanım Oranı Düşük
Ücretsiz doğum izni ve yarı zamanlı çalışma gibi olanaklardan yararlanma oranları oldukça düşük seviyede. Çalışan kadınların sadece yüzde 24.22'si ücretsiz doğum izni kullanıyor. Bu durum, mevcut yasal düzenlemelere rağmen kadınların bu haklardan yeterince faydalanamadığını ortaya koyuyor.
Kamu Maliyesine Etkisi
Raporda, doğum sonrası işten ayrılan kadınların kamu maliyesi üzerindeki etkisi de analiz ediliyor. 2016-2024 döneminde doğum sonrası işten ayrılıp kayıtlı istihdama geri dönmeyen toplam 309 bin 581 kadın bulunuyor. Bu kadınların sadece yarısı bile istihdamda kalsaydı, yaklaşık 797 milyar TL prim geliri ve 491 milyar TL gelir vergisi geliri elde edilebileceği hesaplanıyor. Bu veriler, doğum sonrası işgücünden kopuşun yalnızca bireysel gelir ve kariyer kaybı yaratmadığını, aynı zamanda kamu maliyesi açısından da önemli ve ölçülebilir bir maliyet doğurduğunu gösteriyor.
Bakan Işıkhan'dan Açıklama
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan, kadınların iş ve aile arasında tercih yapmak zorunda olmaması gerektiğini vurguladı. Bakan Işıkhan, 'Bizim bakanlık olarak hedefimiz; kadınların hem çalışma hayatında güçlü biçimde var olduğu hem de aile kurma kararlarını ekonomik ve sosyal kaygılar olmadan verebildiği bir sosyal politika çerçevesi oluşturmaktır. Bu doğrultuda çalışma hayatını daha kapsayıcı, yeni nesil çalışma modelleri ile uyumlu ve daha aile dostu hale getirmeye yönelik çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz' dedi.
Raporda ayrıca, kadınların doğum sonrası istihdamdan çekilmesinde evdeki iş ve bakım yükünün çoğunlukla kadınların üzerinde olması, iş ve aile yaşamının dengelenmesindeki zorluklar, sınırlı esnek çalışma imkanları ile erişilebilir ve güvenilir bakım hizmetlerinin sınırlılığı gibi faktörlerin etkili olduğu belirtiliyor.
