Araç Kiralama Sektöründe Devrim Niteliğinde Düzenleme: Yetki Belgesi ve Çevre Standartları Zorunlu Hale Geliyor
Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına yönelik kapsamlı bir yönetmelik taslağını kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşüne sundu. "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı" olarak adlandırılan düzenleme, sektörde adil rekabeti sağlamak, tüketici memnuniyetini artırmak ve kayıt dışı faaliyetleri engellemeyi amaçlıyor. Bu yeni düzenlemeler, özellikle yetki belgesi olmayan işletmelerin ilan siteleri ve çevrim içi platformlarda faaliyet göstermesini engelleyecek.
Yetki Belgesi Zorunluluğu ve Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi
Taslağa göre, ticari faaliyet doğrultusunda taşıt kiralayan her işletmenin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi almak için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, iş yerinin ikamet veya başka bir mesleki faaliyet amacıyla kullanılmaması ve vergi mükellefi olması gerekecek. Ayrıca, kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemesi ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" belgesini taşıması şartı aranacak.
Bu kapsamda, Bakanlık tarafından "Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi" kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve diğer belgelendirme işlemleri, bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek. Sektörün yeni yapıya uyum sağlaması için mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Ocak 2027 tarihine kadar süre tanınacak.
Çevre Dostu Ulaşım ve Taşıt Standartları
Tüketici güvenliği ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla kiralanacak taşıtlara yaş, kilometre ve çevresel standartlar gibi niteliksel sınırlar getirilecek. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere, 100 bin kilometrenin üzerinde veya 5 yaşından büyük taşıtlar kiraya verilemeyecek. İşletmelerin en az 5'inin kendine ait olmak üzere, toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek.
Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmeler için birinin Türkiye'de üretilmesi koşuluyla, en az 2 hibrit veya elektrikli taşıtı filolarında bulundurma zorunluluğu getirilerek, çevre dostu ulaşım teşvik edilecek ve yerli üretim desteklenecek. Ayrıca, periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan taşıtların kiraya verilmesi engellenecek.
Tüketici Koruma Önlemleri ve Depozito Düzenlemeleri
Taslak, sözleşme ve ödeme süreçlerinde yaşanan mağduriyetleri önlemeye yönelik önemli hususlar içeriyor. Depozito tutarı, 1-6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7-30 günlük veya haftalık kiralamalarda en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak. Depozitodan kesinti yapılabilecek durumlar da yönetmelikle belirlenecek.
Taşıtın tüketici tarafından iade edildiği tarihi izleyen 7 gün içinde depozito iadesinin yapılması zorunlu olacak. Tüketicilere, ön ödemeli rezervasyonlarda, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın rezervasyonunu iptal edebilme hakkı tanınacak. Ayrıca, olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilememesi sağlanacak.
Ek Güvenceler ve Zorunluluklar
Kasko ve sigorta güvenceleri, kiralama bedeline dahil edilerek, kiracının sigorta ve kaskodan yararlanma hakkının ek bir ücrete bağlanamaması sağlanacak. Kiralama işletmelerine, hasar ve arıza durumlarında kiracının her an kolayca ulaşabilmesi için iletişim imkanı sunma yükümlülüğü getirilecek.
İşletme ile kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, mahkeme kararı olmadan kiracıdan "değer kaybı" adı altında herhangi bir ücret talep edilemeyecek. Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve hızlı geçiş sisteminin (HGS) işletme tarafından bedelsiz sağlanması zorunlu olacak.
Mevsim şartlarının gerekli kıldığı dönemlerde, kiracı tarafından talep edilmesi halinde, işletme tarafından kış lastiği sağlanması da zorunlu hale getirilecek. İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, taşıt kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak ve yetki belgesi olmayan işletmelerin ilan vermesi engellenecek.
