Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda denetimleri kapsamında taklit ve tağşiş tespit edilen ürünlere ilişkin yeni listesini kamuoyuyla paylaştı. Bakanlığın yayımladığı listede insan sağlığını hiçe sayan firmalar ve markalar tek tek sıralandı. Sucuktan kıymaya, salamdan köfteye kadar birçok gıdanın bulunduğu listede dikkat çeken ürünlerden biri de Türkiye'de hemen her sofrada yer alan çay oldu.
Hangi çay markalarında yasaklı boya tespit edildi?
Bakanlığın yaptığı incelemelerde İstanbul'da faaliyet gösteren bir firmanın iki çay markasında 'gıdada kullanımına izin verilmeyen boya' tespit edildi. Bakanlığın yayımladığı 'Sağlığı Tehlikeye Düşürecek Gıdalar' listesinde yer alan firmanın Beylikdüzü'nde faaliyet gösteren İsar Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ olduğu açıklandı. Söz konusu ürünlerin 'Nurçay Filiz' ve 'Nurçay Altın Başak' marka siyah çaylar olduğu belirtildi.
Çayda neden boya kullanılıyor?
Üreticiler maliyeti düşürmek ve kalitesiz/atık ürünü kaliteli gibi göstermek amacıyla çaya boya katabiliyor. Başlıca nedenler arasında şunlar yer alıyor:
- 'Tavşan Kanı' Görünümü Vermek: Tüketicinin siyah çayda aradığı parlak kırmızı-kahverengi rengi yapay yollarla taklit etmek.
- Kalitesiz ve Atık Maddeleri Gizlemek: Çay işleme sürecinde ortaya çıkan değersiz çay tozlarını, odunsu sapları, lifleri ve hatta çay dışındaki yabancı bitki parçalarını harmanlayarak hacim kazanmak.
- Hızlı Dem Almasını Sağlamak: Özellikle demlik poşetlerde veya standart çaylarda, sıcak suya girer girmez saniyeler içinde koyu bir renk salınımı sağlayarak 'çok kaliteli ve verimli çay' algısı yaratmak.
Sağlığı nasıl tehdit ediyor?
Çayda kullanılan ve gıda maddelerinde kullanımı kesinlikle yasak olan bu boyalar, genellikle tekstil ve sanayi sektöründe kullanılan endüstriyel boyalardan (örneğin anilin bazlı kimyasallar) seçiliyor. Bu maddelerin düzenli tüketilmesi vücuda zehir enjekte etmekle eşdeğer. Başlıca sağlık riskleri şunlar:
- Kanser Riski: Endüstriyel boyaların ve azo boyar maddelerin hücre yapısını bozarak doğrudan kanserojen etki yarattığı bilinmektedir.
- Karaciğer ve Böbrek Hasarı: Vücuda giren ağır kimyasalları süzmeye çalışan karaciğer ve böbrekler, zamanla aşırı yükten dolayı tahrip olmakta ve organ yetmezliği riski ortaya çıkmaktadır.
- Alerji ve Astım Tetikleyicisi: Özellikle çocuklarda ve hassas bünyelerde şiddetli alerjik reaksiyonlara, solunum yolu rahatsızlıklarına ve hiperaktiviteye yol açmaktadır.
- Kansızlık (Anemi): Bu kimyasallar vücudun demir emilimini engelleyerek kronik kansızlığa zemin hazırlamaktadır.
Evde 5 saniyede boya testi
Evde uygulayabileceğiniz basit bir yöntemle boya tuzağını deşifre edebilirsiniz: Şeffaf bir bardağa oda sıcaklığında soğuk su doldurun ve içine bir tatlı kaşığı siyah çay bırakın. Karıştırmadan izleyin. Doğal çay, soğuk suda rengini hemen bırakmaz. Eğer çay suya değer değmez saniyeler içinde aşağıya doğru kırmızı-kahverengi şeritler halinde renk salmaya başlıyorsa, o çayda kesinlikle kimyasal boya vardır.
