Hükümetin sektörel ve bölgesel asgari ücret modeli için çalışma yürüttüğüne ilişkin iddialar, sendikaların tepkisini çekerken, Türkiye'de iller arasındaki ücret farkları dikkat çekici boyutlara ulaştı. Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın haberine göre, 2025 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu verileri, özel sektörde en yüksek ortalama brüt ücretin Kocaeli'de, en düşük ise Mardin'de olduğunu ortaya koydu.
En Düşük Ortalama Ücret Mardin'de
2025 yılında brüt asgari ücret 26.005,50 TL olarak uygulanırken, Mardin'de özel sektör işçilerinin ortalama brüt ücreti 30.074 TL'de kaldı. Bu, asgari ücretin yalnızca yüzde 16 fazlası anlamına geliyor. Mardin ile birlikte Bitlis, Giresun, Kars, Muş, Sinop, Tokat, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman ve Şırnak'ta da ortalama ücretler asgari ücretin yüzde 10 ila 30 üzerinde seyrediyor. Bu 13 il, Türkiye'de özel sektörde en düşük ortalama ücretin verildiği iller olarak öne çıkıyor.
Kocaeli Zirvede, İstanbul ve Ankara Takip Ediyor
Türkiye genelinde özel sektör işçilerine en yüksek ortalama ücreti veren il, asgari ücretin yüzde 154 fazlası ile Kocaeli oldu. Kocaeli'yi yüzde 130 fazla ile İstanbul, yüzde 124 fazla ile Ankara izledi. Kocaeli'deki yüksek ücret, bu ilde sendikalaşma oranının en yüksek olmasına bağlanıyor. Ayrıca Ankara, Bilecik, Çankırı, Eskişehir, İstanbul, Sakarya ve Tekirdağ'da da ortalama ücretler asgari ücretin yüzde 100 ve üzerinde gerçekleşti.
Diğer İllerdeki Ücret Seviyeleri
22 ilde (Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, Edirne, Kahramanmaraş gibi) ortalama ücret asgari ücretin yüzde 40-50 fazlası oldu. Çorum, Erzincan, Erzurum, Hatay, Gaziantep, Yozgat ve Ardahan'da bu oran yüzde 50-60 arasında değişti. Adana, Balıkesir, Kayseri, Konya, Kütahya, Muğla, Aksaray, Karaman ve Osmaniye'de yüzde 60-70; Antalya, Çanakkale, Yalova ve Düzce'de yüzde 70-80; Bolu, Mersin, Kırşehir ve Zonguldak'ta yüzde 80-90 seviyesinde gerçekleşti. Bursa, İzmir, Kırklareli, Manisa, Kırıkkale ve Karabük ise Türkiye ortalamasına yakın olarak asgari ücretin yüzde 90-100 fazlasını verdi.
Sendikalardan Bölgesel Asgari Ücrete Tepki
TÜRK-İŞ yaptığı yazılı açıklamada, bölgesel asgari ücreti gündeme getirmenin işçiye, emekçiye ve ülkeye kötülük olduğunu belirterek, bunun ayrışmalara ve toplumsal huzurun zedelenmesine yol açabileceğini ifade etti. HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan ise bölgesel asgari ücret isteyenlerin amacının İstanbul'daki işçiyi Hakkari'deki ücretle çalıştırmak olduğunu iddia etti. Arslan, merkezi Hakkari, Van, Diyarbakır gibi illerde olan şirketlerin bu iller için belirlenecek asgari ücreti İstanbul'daki fabrikasında çalışan işçiye uygulayabileceği uyarısında bulundu. DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu da bölgesel asgari ücretin Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu söyledi.
Dünyada Bölgesel ve Sektörel Asgari Ücret Uygulamaları
Dünyadaki uygulamalar, bölgesel ve sektörel asgari ücretin genellikle ulusal asgari ücretin üzerinde olduğunu gösteriyor. ABD'de eyaletlerin belirlediği asgari ücret ulusal düzeyin altına inemezken, bazı şehirlerde eyalet seviyesinin üzerinde zorunlu asgari ücret belirlenebiliyor. Avrupa Birliği ülkelerinde sektörel asgari ücretler genellikle toplu sözleşmelerle belirleniyor ve ulusal asgari ücretin altında olamıyor. Bir sektörde sendikalar ile işverenler arasında imzalanan toplu sözleşme, o sektördeki diğer iş yerlerine de teşmil ediliyor.
2025 yılında Türkiye genelinde işçilerin ortalama brüt ücreti kamuda 75.327 TL, özel sektörde 50.194 TL, Türkiye ortalaması ise 53.565 TL olarak gerçekleşti. Bu rakamlar, asgari ücrete göre kamuda 2,90 kat, özel sektörde 2,09 kat, Türkiye genelinde ise 2,06 kat fazlasına denk geliyor.
