Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından açıklanan pazar verilerine göre, Türkiye'de Aralık 2025 sonu itibarıyla '.tr' uzantılı aktif alan adı sayısı 1,3 milyona ulaştı. Bu rakam, ülkedeki internet varlığının ne denli büyüdüğünü gözler önüne seriyor.
TRABİS Öncesi ve Sonrası
TRABİS sisteminin faaliyete geçtiği 2022 yılı öncesinde yaklaşık 460 bin aktif alan adı bulunurken, yeni sistemle birlikte bu sayı hızla artarak 1,3 milyona yükseldi. TRABİS kayıtlarında en büyük payı 988 bin 743 ile 'com.tr' uzantılı siteler alırken, bunu 180 bin 62 ile '.tr', 29 bin 974 ile 'org.tr' ve 27 bin 386 ile 'net.tr' takip ediyor. Ayrıca '.web', '.av', '.bel', '.edu' gibi mesleki alan adları da bulunuyor.
Alan Adı Yönetiminin Tarihçesi
'.tr' alan adlarının yönetimi 1991 yılından itibaren Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) tarafından yürütülüyordu. 2008'de çıkarılan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile internet alan adlarının tahsisini yapacak kurumun belirlenmesi ve yönetim esaslarının Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenmesi kararlaştırıldı. 7 Kasım 2010'da Resmi Gazete'de yayımlanan 'İnternet Alan Adları Yönetmeliği' ile bu yetki BTK'ye devredildi.
TRABİS ile Yeni Dönem
BTK bünyesinde 14 Eylül 2022'de faaliyete geçen TRABİS sistemi, alan adı yönetiminde yeni bir dönem başlattı. 10 Haziran 2023'te Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğ değişikliği ile '.a.tr' yapısındaki alan adlarının ilk tahsis işlemleri ve uygulama esasları belirlendi. Buna göre, kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluşların tahsisli alan adlarına öncelik veriliyor. 'İlk gelen ilk alır' kuralı geçerli.
Ücretsiz Alan Adları ve Ücretler
'gov.tr, edu.tr, tsk.tr, bel.tr ve k12.tr' gibi alan adları ücretsiz tahsis edilirken, diğer alan adlarının ücretleri Kurul tarafından düzenleniyor.
Alan Adlarının Coğrafi Dağılımı
'.tr' uzantılı alan adlarını kullanan internet sitelerinin yüzde 81,2'si Türkiye'de, yüzde 6'sı Almanya'da, yüzde 5,3'ü ABD'de, yüzde 2,1'i Fransa'da, yüzde 1,6'sı Hollanda'da, yüzde 0,9'u Kanada'da, yüzde 0,7'si İngiltere'de ve yüzde 2,2'si diğer ülkelerde barındırılıyor.
Uyuşmazlık Çözüm Merkezi
İnternet Alan Adları Yönetmeliği kapsamında oluşturulan Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması (UÇM) ile '.tr' uzantılı alan adlarıyla ilgili anlaşmazlıklar hızlı ve adil bir şekilde çözülüyor. TR Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Merkezi bünyesinde hizmet veren Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, mahkemeye gitmeden alternatif çözüm yolları sunuyor.
