Asrın Felaketinin Yaraları "Asrın İnşası" ile Sarıldı: Deprem Bölgesine 3 Yılda 3,6 Trilyon TL Harcandı
Kahramanmaraş merkezli olarak 11 ili etkileyen iki büyük deprem, Türkiye'nin hafızasında derin izler bıraktı. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve yürekleri dağlayan bu felaketin üzerinden tam 3 yıl geçti. Bu süre zarfında, bölgenin yeniden ayağa kaldırılması için gerçekleştirilen toplam yatırım 3,6 trilyon liraya ulaştı. Bu miktar, yaklaşık 91,5 milyar dolara denk geliyor.
Kapsamlı Yeniden İmar Çalışmaları
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan "Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu"na göre, Merkezi Yönetim Bütçesi kaynaklarından depremin yol açtığı kayıp ve zararın telafisi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik 2025 yılı sonu itibarıyla bu devasa harcama gerçekleştirildi. Depremlerden 45 gün sonra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde başlayan çalışmalar, kamu, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşların işbirliğiyle yoğun bir şekilde sürdürüldü.
Konut ve İş Yeri Kuraları Tamamlandı
Afetzedelerin barınma ihtiyacının karşılanmasına öncelik verilen süreçte, kalıcı konutların yapımına yönelik çalışmalarda sona gelindi. Bugüne kadar gerçekleştirilen kura törenleri sonucu toplam 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 iş yerinin kurası tamamlandı. Bu adım, bölgedeki yaşamın normale dönmesi açısından kritik bir aşamayı temsil ediyor.
Eğitim ve Üniversite Yatırımları
Bölgede eğitim-öğretim faaliyetlerinin kesintisiz devam edebilmesi için yürütülen çalışmalar kapsamında 13 bin 321 derslik inşası için toplam 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirmesi için 6,9 milyar lira harcandı. Tüm inşaat çalışmaları tamamlandığında, deprem öncesine göre derslik sayısında yüzde 15 artış sağlanması planlanıyor. Ayrıca, bölgedeki üniversitelerin fakülte binalarının yeniden yapım, güçlendirme ve bakım-onarımları ile kampüs altyapılarının yenilenmesi için 5,1 milyar lira harcama yapıldı. 2026 Yılı Yatırım Programı'nda ise bu üniversitelere 2,4 milyar lira ödenek ayrıldı.
İstihdam ve Altyapı Desteği
Deprem bölgesinde istihdam kaybının önüne geçmek ve iş gücü piyasasını desteklemek amacıyla aktif iş gücü politikalarına büyük önem verildi. Bu kapsamda, 11 ilde toplam 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandırılırken, yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak bu alana aktarıldı. Yerel yönetimlerin hizmetlerini aksamadan yürütebilmesi için altyapı yatırımları, çevre düzenlemesi ve ekipman temini amacıyla Merkezi Yönetim Bütçesi kaynaklarından yaklaşık 4 milyar lira nakdi kaynak gönderildi. Toplam proje tutarı 21,9 milyar lira olan projelerle, belediyelerin acil nitelikli altyapı ve araç ekipman talepleri karşılandı.
Enerji, Ulaştırma ve Tarım Projeleri
Enerji altyapısında meydana gelen hasarların giderilmesine yönelik 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 51,1 milyar lira harcandı. Kara yolu ve otoyollarda hasarın giderilmesi için geçen yıl sonu itibarıyla yaklaşık 19,8 milyar lira, demir yolu hatlarının onarımı için ise 26,4 milyar lira yatırım gerçekleştirildi. Yeni yerleşim yerlerine erişim sağlanması için 40 milyar lira, kent içi yolların onarımı için yaklaşık 8,5 milyar lira harcandı. Tarım sektöründe ise 2025'te 11 ilde toplam 17,4 milyar lira destek ödemesi yapıldı.
Sanayi ve Ekonomik Toparlanma
Türkiye için önemli bir üretim ve ihracat üssü olan deprem bölgesinde, imalat sanayisi başta olmak üzere iktisadi faaliyetlerin iyileştirilmesi için çalışmalar sürdürülüyor. Küçük sanayi sitesi yatırımları, KOSGEB ve kalkınma ajanslarının destekleri aracılığıyla sanayi kesiminin toparlanabilmesi için toplam 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi.
Büyük İlerleme Kaydedildi
Raporda, ekonomik ve sosyal etkisi bu derece büyük olan depremin ardından yürütülen uzun vadeli ve yoğun çalışmalar neticesinde toparlanma sürecinin büyük ölçüde tamamlandığı vurgulandı. "İyileştirme çalışmalarında kapsayıcı, planlı ve birbirini tamamlayan yatırımlar gerçekleştirilerek gerekli finansman ve insan kaynağı seferber edilmiştir" ifadelerine yer verilen raporda, depremden etkilenen vatandaşların kalıcı konut ihtiyaçlarının tamamen karşılanması, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi ve ekonomik-sosyal hayatın iyileştirilmesine yönelik çalışmalarda büyük ölçüde ilerleme kaydedildiği belirtildi.
