Türkiye'yi derinden sarsan asrın felaketinin ardından, deprem bölgesindeki ekonomik ve ticari hayatın yeniden canlandırılması için büyük bir mali seferberlik başlatıldı. Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan kapsamlı açıklamaya göre, 2023 ile 2025 yılları arasında bölgeye toplamda 3.6 trilyon Türk Lirası tutarında harcama gerçekleştirildi. Bu devasa kaynak, kayıp ve zararların telafi edilmesi, aynı zamanda ticari faaliyetlerin kesintisiz şekilde sürdürülmesi amacıyla kullanıldı. 2026 yılı için ise deprem bölgesine ayrılan bütçenin 653 milyar TL olduğu belirtildi.
Koordinasyon ve Lojistikte Hızlı Müdahale
Bakanlıktan yapılan açıklamada, felaketin ilk anlarından itibaren kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasında etkin bir koordinasyon sağlandığı vurgulandı. Bu sayede insani yardım ve lojistik faaliyetlerin hızlı bir şekilde yürütüldüğü ifade edildi. Ayrıca, barınma ihtiyacının karşılanması için prefabrik yapılarda gümrük vergileri geçici olarak sıfırlandı ve depremden etkilenen işletmelere yönelik çeşitli mali ve idari kolaylıklar hayata geçirildi.
Fahiş Fiyat Artışlarına Karşı Sıkı Denetimler
Deprem sonrası dönemde, bölgede acil ihtiyaç duyulan ürünlerde fahiş fiyat artışlarına karşı yoğun denetimler gerçekleştirildi. Yapılan incelemeler sonucunda, 331 e-satıcı hakkında Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından yaklaşık 79 milyon TL idari para cezası uygulandı. Benzer şekilde, hazır beton ve çimento fiyatlarında fahiş artış yapan 39 işletmeye de 54 milyon TL ceza kesildi. Rekabet ihlalleriyle mücadele kapsamında, 40'ın üzerinde teşebbüse toplamda yaklaşık 610 milyon TL idari para cezası verildi.
İhracatta Dikkat Çekici Yükseliş
Deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı, 2023 yılında 22 milyar 991 milyon dolar seviyesindeyken, 2024'te 24 milyar 228 milyon dolara, 2025'te ise 25 milyar 10 milyon dolara yükseldi. Bu veriler, bir önceki yıla göre yüzde 3.2'lik bir artışa işaret ediyor. İhracatçıların faaliyetlerini sürdürebilmeleri amacıyla, 2023'te 1.65 milyar dolar, 2024'te 2.3 milyar dolar ve 2025'te 2.19 milyar dolar kredi desteği sağlandı. Ayrıca, Türk Eximbank tarafından kredilere 6 ay vade uzatımı imkânı tanındı ve uluslararası kuruluşlardan 200 milyon dolar kaynak temin edilerek yatırım harcamaları finanse edildi.
Dayanışma ve Toparlanma Programları
Ticaret Bakanlığı, deprem bölgesindeki esnaf ve tacirleri desteklemek amacıyla çeşitli programlar hayata geçirdi. Deprem Yardımlaşma Seferberliği kapsamında, toplam 4 milyon 718 bin 201 adet ürün satışı gerçekleştirildi ve satış bedeli 397 milyon TL'yi aştı. TOBB ile düzenlenen Elektronik Ticaretle Birlikte Çok Daha İyiye Kampanyası'na ise 12 bin işletme katıldı ve yaklaşık 21 milyon TL destek sağlandı. Bu yıl, ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir şekilde güçlendirilmesi için Yanındayız Projesi başlatıldı.
Sonuç olarak, deprem bölgesine yönelik yapılan bu kapsamlı mali ve idari destekler, ekonomik hayatın normale dönmesinde önemli bir rol oynadı. İhracat rakamlarındaki artış ve fahiş fiyat denetimleri, bölgenin toparlanma sürecindeki olumlu gelişmeleri gözler önüne seriyor.
