Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), pandemi döneminde firmaların performansını mercek altına alan önemli bir araştırma yayımladı. 13 Ocak 2026 tarihinde kamuoyu ile paylaşılan rapor, kriz ortamında dijitalleşmenin ne denli kritik bir rol oynadığını net bir şekilde ortaya koydu.
Dijital Rönesansın Firma Performansına Etkisi
TCMB'nin "Kriz Ortamında Dijital Rönesans: Pandemi Sürecinde Dijitalleşmenin Firma Performansına Yansımaları" başlıklı çalışması, pandemi öncesinde dijital teknolojilere yatırım yapan firmalar ile yapmayanların performanslarını karşılaştırdı. Araştırmada, kaba eşleştirme ve farkların farkı gibi titiz yöntemler kullanıldı. Sonuçlar, dijital dönüşüme öncülük eden işletmelerin krizden çok daha güçlü çıktığını gözler önüne serdi.
Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, firma düzeyinde geliştirilen özgün bir dijitalleşme endeksi oldu. Bu endeks sayesinde, dijitalleşme düzeyi yüksek firmaların temel performans göstergelerinde belirgin bir üstünlük sağladığı tespit edildi.
Rakamlarla Dijitalleşmenin Getirisi
Araştırma, dijitalleşme yatırımlarının somut faydalarını rakamlarla açıklıyor. Daha fazla dijitalleşen firmaların reel varlıkları %3, reel satışları %5 ve istihdam düzeyleri ise %2 oranında daha yüksek çıktı. Ancak asıl çarpıcı fark, karlılık ve ihracat gibi alanlarda görüldü. Dijitalleşmenin etkisi, karlılık, varlık getirisi ve ihracat payı göstergelerinde daha belirgin olup, bu alanlardaki artışlar 0,13 ile 0,50 yüzde puan arasında değişiklik gösterdi.
Genişleyen Ticaret Ağı ve Artan Rekabet Gücü
Çalışmanın bir diğer önemli katkısı, dijitalleşmenin firma performansını hangi kanallarla artırdığını ortaya koyması oldu. Bulgular, dijitalleşmiş firmaların ticaret ağlarını önemli ölçüde genişlettiğini gösteriyor. Bu firmalar, ticaret ortaklarının sayısını %5 oranında artırarak pazar erişimini büyüttü. Ayrıca, iş yaptıkları ortaklara olan ortalama mesafeyi, daha az dijitalleşmiş rakiplerine kıyasla %2 oranında yükselterek coğrafi erişimlerini artırdılar.
Dijital dönüşümün diğer faydaları arasında işgücü devir hızının azalması, verimlilik ve rekabet gücünün artması yer alıyor. Pandemi döneminde dijital altyapısı güçlü olan firmalar, fiziksel kısıtlamalardan daha az etkilenerek operasyonel sürekliliği sağlamayı başardı. Bu da onların kriz ortamında daha dayanıklı ve çevik kalmalarının önünü açtı.
Sonuç olarak, TCMB'nin bu kapsamlı analizi, dijitalleşmenin artık bir tercihten ziyade bir zorunluluk olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Pandemi öncesinde bu alana yatırım yapan firmalar, sadece krizi atlatmakla kalmadı, aynı zamanda varlık, satış, istihdam ve özellikle ihracat performanslarını rakiplerinin önüne taşıyarak geleceğe daha güçlü hazırlandı.
