Dul ve Yetim Maaşı Zammı İçin Geri Sayım Başladı
Temmuz ayına yaklaşırken, dul ve yetim maaşı alanlar için zam dönemi hız kazandı. 3 Temmuz'da açıklanacak Haziran ayı enflasyon verisiyle birlikte, hak sahiplerinin aylıklarına bağlı oldukları sigorta koluna göre farklı oranlarda zam yapılacak. SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı (4/C) emeklilerinin yanı sıra dul ve yetimler de bu artıştan hisseleri oranında faydalanacak.
5 Aylık Enflasyon Verileri ve Garanti Edilen Zam Oranları
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, 5 aylık enflasyon yüzde 16.60 seviyesine ulaştı. Bu oran, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için en az yüzde 16.60'lık bir zammı garanti altına alıyor. En düşük SSK ve Bağ-Kur emekli maaşı, bu oranla birlikte 23.322 TL'ye yükselmiş durumda. Memur ve memur emeklileri ise yüzde 5.05'lik enflasyon farkı ve yüzde 7'lik toplu sözleşme zammıyla birlikte toplamda yüzde 12.41'lik bir artış elde etti.
Masadaki Zam Oranları: Yüzde 18.19 mu, Yüzde 19.23 mü?
Merkez Bankası'nın son Piyasa Katılımcıları Anketi'ne göre, Haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) beklentisi yüzde 1.36 olarak belirlendi. Bu tahmin gerçekleşirse, 6 aylık enflasyon yüzde 18.19'a ulaşacak. Bu durumda SSK ve Bağ-Kur emeklileri yüzde 18.19, memur ve memur emeklileri ise yüzde 6.48'lik enflasyon farkıyla toplamda yüzde 13.93 zam alacak. Finansal Kurumlar Birliği (FKB) tarafından hazırlanan Ekonomik Görünüm Endeksi ise daha yüksek bir orana işaret ediyor. Ankete katılanlar, Haziran enflasyonunun yüzde 2.25 olacağını öngörüyor. Bu gerçekleşirse, 6 aylık enflasyon yüzde 19.23'e çıkacak ve SSK/Bağ-Kur emeklileri yüzde 19.23, memur emeklileri ise yüzde 7.41'lik enflasyon farkıyla toplamda yüzde 14.93 zam alacak.
Dul ve Yetim Maaşı Ne Kadar Olacak?
Dul ve yetim maaşları, vefat eden sigortalının bağlı olduğu sigorta koluna göre hesaplanıyor. SSK ve Bağ-Kur dul ve yetim aylıkları, kök maaş üzerinden enflasyon oranında artırılırken, memur dul ve yetim aylıkları memur katsayısına göre belirleniyor. Zam beklentilerine göre dul ve yetimlerin alacağı maaşlar şu şekilde:
- Yüzde 75 hak sahipliği oranı (eş): Mevcut 15.000 TL; yüzde 18.19 zamlı 17.729 TL; yüzde 19.23 zamlı 17.885 TL
- Yüzde 50 hak sahipliği oranı (eş veya çocuk): Mevcut 10.000 TL; yüzde 18.19 zamlı 11.819 TL; yüzde 19.23 zamlı 11.923 TL
- Yüzde 25 hak sahipliği oranı (çocuk): Mevcut 5.000 TL; yüzde 18.19 zamlı 5.910 TL; yüzde 19.23 zamlı 5.962 TL
Ölüm Aylığı İçin Prim Şartları: 900 Gün ve 1800 Gün
Takvim gazetesi yazarı Çığıl Ön Yener'in haberine göre, bir sigortalının vefatı halinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için belirli prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartları aranıyor. Bağ-Kur (4/b) ve Emekli Sandığı (4/c) statüsünde en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekiyor. SSK (4/a) sigortalıları için ise, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıl sigortalı bulunup toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartı aranıyor. Ancak iş kazası sonucu vefat edenlerin eş ve çocuklarına gelir bağlanırken prim gün şartı aranmıyor.
Eksik Prim Durumunda Borçlanma ve İhya İmkanları
Emekli Sandığı ve Bağ-Kur sigortalılarının hak sahipleri, eksik prim günlerini tamamlamak için hizmet borçlanması yapabiliyor. Askerlik, doğum gibi borçlanma hakkı olanların hak sahipleri, eksik günleri borçlanma ile tamamlayabiliyor. SSK'lıların hak sahiplerinin ise eksik günleri borçlanma ile tamamlama imkanı bulunmuyor. Vefat eden Bağ-Kur'luların hak sahipleri, dondurulmuş hizmet sürelerini ihya ederek eksik prim günlerini tamamlayabiliyor. Ancak kısmi ihya hakkı bulunmuyor; ihya yapmak isteyenlerin dondurulmuş hizmet sürelerinin tamamı için ödeme yapması gerekiyor.
Aylık Bağlama Oranları ve Hak Sahipliği
Ölen sigortalının eşine, emekli aylığının yüzde 50'si oranında dul aylığı bağlanıyor. Aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşe, bir işte çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir ya da aylık almaması halinde yüzde 75 oranında ödeme yapılıyor. Çocukların her birine yüzde 25 oranında pay veriliyor. Kız çocukları, herhangi bir işte çalışmadıkları veya kendi çalışmalarından dolayı emekli aylığı almadıkları takdirde, evli olmadıkları sürece yaşları ne olursa olsun yetim aylığı alabiliyor. Erkek çocuklara ise 18 yaşına kadar yetim aylığı ödeniyor; bu yaş lise ve dengi öğrenim görenlerde 20'ye, yükseköğrenim görenlerde ise 25'e kadar çıkıyor.
Prim Yetersizse Toplu Ödeme İmkanı
Vefat eden sigortalının yeterli primi ve sigorta süresi bulunmuyorsa, hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamıyor. Bu durumda prim iadesi imkanı devreye giriyor. Şartlar sağlanmadığı için ölüm aylığı alamayan hak sahipleri, başvuru yaparak prim tutarlarını toplu olarak iade alabiliyor. Örneğin, SSK'lı bir kişi vefat ettiğinde 880 prim günü bulunuyorsa, hak sahibine ölüm aylığı bağlanamıyor ancak söz konusu 880 gün için ödenen primler topluca alınabiliyor.
