Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), “2026 yılında gençler için küresel istihdam trendleri” başlıklı raporunda, orta vasıflı mesleklerde genç istihdamının azaldığını, yapay zekanın ise 5,6 milyon genci tehdit ettiğini ortaya koydu. Rapora göre, COVID-19 pandemisinin ardından genç işsizliğinde görülen toparlanma durma noktasına geldi ve 2025 yılında küresel genç işsizlik oranı yüzde 12,4’e yükseldi.
Genç İşsizliği Yeniden Artışta
Rapora göre, küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama, istihdam yaratmadaki azalma, jeopolitik gerilimler ve hızlı teknolojik değişim, gençlerin okuldan insana yakışır işe geçişini zorlaştırıyor. 2023 yılında yüzde 12,3 ile son yirmi yılın en düşük seviyesine inen 15-24 yaş arası gençlerin işsizlik oranı, 2025’te yüzde 12,4’e çıktı. Bu oran, dünya genelinde 67 milyon işsiz gence karşılık geliyor.
İstihdamda, eğitimde veya mesleki eğitimde yer almayan (NEET) gençlerin oranı da yeniden yükselerek 2023’teki yüzde 19,7’den 2025’te yüzde 20’ye ulaştı. NEET statüsündeki genç sayısı, 2023’ten bu yana 9 milyon artarak 257 milyona çıktı. Raporda, gençler arasında NEET oranındaki artış eğiliminin endişe verici olduğu vurgulandı.
Bölgesel Farklılıklar ve Türkiye’deki Durum
Rapora göre, dünyanın neredeyse tüm bölgelerinde genç işsizlik oranları artıyor. 2023 ile 2025 arasında, 11 alt bölgenin 8’inde ve yüksek gelirli, alt-orta gelirli ve düşük gelirli ülkelerde genç işsizliği yükseldi. En büyük artışlar Kuzey Afrika, Kuzey Amerika ile Kuzey, Güney ve Batı Avrupa’da kaydedildi. Orta ve Batı Asya ile Doğu Avrupa’da ve üst-orta gelirli ülkelerde ise iyileşme sağlanırken, NEET kapsamındaki genç sayısında artış yaşandı. Latin Amerika ve Karayipler, hem genç işsizlik hem de NEET oranlarında düşüş gösteren tek bölge oldu; ancak bu sonuçta genç nüfusun azalmasının da katkısı oldu.
Türkiye’de ise genç işsizlik oranı 2019’da yüzde 25,2’ye kadar çıkmışken, 2022’de yüzde 20’nin altına indi ve 2025’te yüzde 15,3 olarak gerçekleşti. Ne eğitimde ne istihdamda olan 15-24 yaş grubundaki gençlerin oranı ise 2020’de yüzde 28,4 iken, 2023’te yüzde 22,5’e geriledikten sonra 2025’te yüzde 23,3’e yükseldi.
Kadınlar Daha Kırılgan, Kayıt Dışılık Yaygın
Raporda, genç erkeklerin işgücü piyasasına girişte hâlâ avantajlı olduğu belirtildi. 2025’te NEET durumundaki her üç gençten ikisini kadınlar oluşturdu. Gençlerde NEET oranı kadınlarda yüzde 27,4, erkeklerde yüzde 13,1 olarak gerçekleşti. İstihdam edilen genç erkeklerin nüfusa oranı yüzde 43,3 olurken, genç kadınlarda bu oran yüzde 30,6’da kaldı.
Düzenli iş bulamayan gençlerin kayıt dışı çalışmaya yöneldiği belirtilen raporda, düşük ve alt-orta gelirli ülkelerdeki genç işçilerin yaklaşık onda dokuzunun kayıt dışı istihdamda yer aldığı ifade edildi. Üçte ikisi 25-29 yaş aralığındaki genç yetişkinlik döneminde hâlâ güvencesiz işlerde çalışıyor. Yüksek gelirli ülkelerde gençlerin işgücü piyasasına girişinin zorlaşmasının nispeten yeni bir olgu olduğu vurgulandı; Kuzey Amerika’da genç işsizlik oranı 2023’te yüzde 8,3 iken 2025’te yüzde 9,8’e yükseldi, Avrupa’da ise ortalama yüzde 15.
Orta Vasıflı İşler Azalıyor, Yapay Zeka Tehdidi
Genç istihdamının azaldığı yerlerde en çok etkilenenler orta vasıflı meslekler oldu. Bunlar arasında büro destek işleri, hizmet ve satış işleri, vasıflı tarım, ormancılık ve balıkçılık işleri, zanaat ve ilgili meslekler ile tesis ve makine operatörleri ve montajcılar yer alıyor. Buna karşılık, bilim, mühendislik, sağlık, bilgi ve iletişim teknolojileri gibi yüksek vasıflı, bilgiye dayalı teknik alanlarda gençler için iş imkânlarının daha iyi performans sergilediği ve çoğu ülkede istikrarlı büyüme gösterdiği vurgulandı. Bu alanlardaki istihdam artışının tüm ülke gelir gruplarında olumlu olduğu, özellikle düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde daha belirgin olduğu dile getirildi.
Raporda, 15-29 yaş arası gençlerin sahip olduğu işlerin yüzde 6,1’inin yapay zekaya en fazla maruz kalan işler olduğu belirtildi. Yapay zekaya maruz kalan işlerin yalnızca yüzde 10’u tamamen ortadan kalkarsa, bu durumun büyük ölçüde yüksek gelirli ülkelerde 5,6 milyon genç çalışanın işsizlikle karşı karşıya kalması, iş değiştirmesi veya işgücünden ayrılması anlamına geleceği kaydedildi. İnşaat, imalat ve gıda hazırlama gibi meslekleri kapsayan operasyonel teknik mesleklerdeki gençler için iş görünümünün de bir ölçüde sorunlu olduğu belirtildi.
Raporda, genç istihdamını artırmak ve genç işsizliğini önlemek için kaliteli eğitim, çıraklık programları ve yaşam boyu öğrenme yoluyla gençlerin üretken katılım için hazırlanması, etkili istihdam hizmetleri ve aktif işgücü piyasası politikaları yoluyla işgücü piyasasına geçişin kolaylaştırılması önerildi.
