IMF'nin Kritik Raporu: Küresel Kamu Borcu Tarihi Bir Seviyeye Yükseliyor
Uluslararası Para Fonu (IMF), Nisan ayına ait Mali İzleme Raporu'nda dünya ekonomisi için alarm veren projeksiyonlar açıkladı. Rapora göre, küresel kamu borcunun milli gelire oranının 2029 yılına kadar yüzde 100'e ulaşması bekleniyor. Bu oran, tarihsel olarak en son İkinci Dünya Savaşı sonrasında görülmüştü ve şimdi yeniden aynı kritik eşiğe yaklaşılıyor.
Borç Dinamiklerinde Toparlanma Yok, Baskılar Artıyor
IMF, 2025 itibarıyla kamu borç dinamiklerinde kayda değer bir iyileşme olmadığını vurgularken, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel mali görünümü daha da kötüleştirdiğini belirtti. Raporda şu unsurların baskıyı artırdığına dikkat çekildi:
- Enerji arzında yaşanan aksaklıklar ve artan fiyatlar
- Sıkılaşan finansal koşullar ve yüksek faiz oranları
- Hükümetlerin enflasyon kontrolü ile bütçe disiplini arasında sıkışması
Bu etkilerin ülkeler arasında eşit dağılmadığı, bazı ekonomilerde çok daha ağır hissedildiği ifade edildi.
Faiz Yükü Hızla Tırmanıyor, Borç Oranları Artıyor
Küresel ekonominin dirençli yapısına rağmen mali görünümün bozulduğu uyarısı yapılan raporda, toplam kamu borcunun 2025'te GSYH'nin yüzde 93,9'una yükseldiği açıklandı. Mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde bu oranın yıllara göre şu şekilde artacağı öngörülüyor:
- 2026'da yüzde 95,3
- 2027'de yüzde 97,2
- 2028'de yüzde 98,8
- 2029'da yüzde 100
Ayrıca, son dört yılda küresel ölçekte faiz giderlerinin GSYH içindeki payının yüzde 2'den yaklaşık yüzde 3'e yükseldiği kaydedildi, bu da borç yükünü daha da ağırlaştırıyor.
ABD ve Çin'de Borç Senaryoları Endişe Verici
Raporda, iki büyük ekonomi olan ABD ve Çin'e ilişkin ayrıntılı değerlendirmelere de yer verildi. ABD'nin bütçe açığının GSYH'nin yüzde 7-8'i seviyesinde seyrettiği ve borçları azaltmaya yönelik net bir planın bulunmadığı vurgulandı. Bu doğrultuda, ülkenin borcunun 2031'e kadar GSYH'nin yüzde 142,1'ine çıkması bekleniyor.
Çin'de ise iç talebi canlandırmak amacıyla uygulanan mali genişleme politikalarının bütçe açığını yaklaşık yüzde 8 seviyesine taşıdığı belirtildi. Bu durumun borç stokunu 2031'e kadar yüzde 126,8'e yükseltebileceği ifade edildi.
Savaş ve Kriz Senaryoları Riskleri Büyütüyor
IMF, Orta Doğu'daki çatışmaların uzamasının; yüksek faiz oranları, güçlü dolar ve artan enerji fiyatları üzerinden küresel ekonomiye ek yük getirebileceği uyarısında bulundu. Bu durumun özellikle gelişmekte olan ülkelerde baskıyı artırması bekleniyor.
Ek olarak, gıda ve yakıt fiyatlarındaki yükseliş, ekonomik aktivitedeki yavaşlama ve artan savunma harcamalarının kamu maliyesini daha da zorlayabileceği belirtildi. Çatışmanın uzun sürmesi halinde risk altındaki küresel borcun 4 puan artabileceği uyarısı yapıldı.
Raporda dikkat çeken bir diğer nokta ise yapay zekâ bağlantılı varlıklarda yaşanabilecek bir değer düzeltmesinin küresel borç riskini 2,4 puan daha yukarı çekebileceği ifadesi oldu.
Türkiye'de Borç Oranı Küresel Ortalamanın Altında Kalacak
IMF raporunda Türkiye'ye ilişkin projeksiyonlara da yer verildi. Buna göre, kamu borcunun milli gelire oranının şu şekilde gerçekleşmesi bekleniyor:
- 2026'da yüzde 25,5
- 2027'de yüzde 26,9
- 2028'de yüzde 27,3
- 2029'da yüzde 27,4
- 2030'da yüzde 28
- 2031'de yüzde 27,5
Türkiye'nin borç oranının küresel ortalamanın altında kalacağı öngörülse de, küresel gelişmelerin oluşturduğu baskının devam edeceği değerlendiriliyor. Bu durum, ülkenin dış şoklara karşı hazırlıklı olması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
