İş Güvenliğinde Başarılı İşletmelere Prim Teşviki
Devlet, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyarak çalışanlarının can güvenliğini ön planda tutan işletmeleri ödüllendirmeye devam ediyor. Son üç yıl içerisinde ölümle veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası yaşanmayan çok tehlikeli sınıftaki iş yerlerine, işsizlik sigortası primi konusunda önemli bir indirim sağlanıyor.
Teşvik Kapsamı ve Koşullar
Bu teşvikten yararlanabilmek için işletmelerin çok tehlikeli sınıfta yer alması ve en az 10 işçi çalıştırması gerekiyor. İşverenler, bu koşulları sağladıklarında işsizlik sigortası primi işveren payını yüzde 2 yerine yüzde 1 olarak ödüyorlar. Bu da 2026 yılı için işçi başına aylık 330,30 TL ile 2.972,70 TL arasında bir indirim anlamına geliyor.
Örneğin, 20 işçisi bulunan bir işletmede aylık prim indirimi 6.606 TL ile 59.454 TL arasında değişirken, yıllık indirim tutarı 79.272 TL ile 713.448 TL'ye kadar çıkabiliyor. Teşvik, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında iş kazası yaşanmamış işletmeler için bu yıldan itibaren üç yıl süreyle geçerli olacak.
İş Kazası Bildiriminin Önemi
Prim indiriminden yararlanan işletmelerde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan bir iş kazası meydana gelirse, işverenin bu kazayı en geç 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirmesi zorunlu. Bildirim yapılmaması veya gecikmesi durumunda, teşvik derhal sonlandırılıyor ve işverenin beş yıl boyunca bu indirimden yararlanması yasaklanıyor.
İş kazası bildirimi zamanında yapılırsa, sadece kazanın yaşandığı iş yerindeki indirim sona eriyor. Ancak bildirim yapılmazsa, işverenin Türkiye genelindeki tüm iş yerleri beş yıl süreyle teşvik dışında kalıyor ve önceden sağlanan indirimler gecikme faiziyle birlikte geri alınıyor.
İstatistikler ve Eleştiriler
SGK verilerine göre, 2024 yılında 1.897 işçi iş kazalarında hayatını kaybetti. İş Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) ise son yıllardaki ölüm sayılarını şöyle açıklıyor: 2020'de 2.427, 2021'de 2.170, 2022'de 1.843, 2023'te 1.932, 2024'te 1.897 ve 2025'te 2.105 işçi. Bu yılın ocak ayında da 146 işçi daha yaşamını yitirdi.
Uzmanlar, teşvik kapsamındaki en az 10 işçi şartının gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. SGK verilerine göre, 17 milyon işçinin yaklaşık 5,2 milyonu 9 ve altında işçi çalıştıran iş yerlerinde istihdam ediliyor. Büyük işletmelerin ekonomik olarak daha güçlü olduğu, küçük işletmelerin ise bu teşvikten dışlanmasının büyük bir eksiklik olduğu belirtiliyor.
Başvuru Süreci ve Diğer Detaylar
İşverenlerin prim indiriminden yararlanmak için başvuru yapmasına gerek yok. SGK, iş kazası bildirimi yapılmayan iş yerlerini otomatik olarak teşvik kapsamına alıyor. Ancak, daha önce teşvik hakkını kaybeden işletmelerin, son üç yılda iş kazası olmaması durumunda SGK'ya başvurması gerekiyor.
Prim indirimi, işçi sayısının 10'un altına düşmesi, iş yerinin çok tehlikeli sınıftan çıkması veya iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sözleşmesinin olmaması gibi durumlarda da sona eriyor. İşverenlerin bu değişiklikleri SGK'ya bildirmesi büyük önem taşıyor.
