Kıdem tazminatı, işçinin işverenden aldığı bir haktır ve bu ödemenin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile hiçbir ilgisi yoktur. SGK yalnızca memurların emekli ikramiyesini öder. İşçinin kıdem tazminatını ödeme yükümlülüğü tamamen işverene aittir. SGK, talep halinde işçiye kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığını gösteren bir yazı verir, ancak ödeme yapmaz.
Kıdem Tazminatı Hesaplama Nasıl Yapılır?
4857 Sayılı İş Kanunu'na tabi işçilerin kıdem tazminatı, 1475 Sayılı Kanun'un 14. maddesine göre düzenlenir. Bir iş yerinde en az bir yıl çalışan işçiye, her bir yıl için 30 günlük brüt ücreti tutarında tazminat ödenir. Hesaplamada sadece brüt ücret değil, işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen diğer menfaatler de dikkate alınır. Buna "giydirilmiş ücret" denir.
Giydirilmiş ücret, işçinin aldığı asgari ücret gibi çıplak ücrete ek olarak yol, yemek, yakacak, giyim, teşvik primi, kira yardımı, bayram harçlığı gibi sürekli yapılan ödemeleri içerir. Bu ödemelerin tazminat hesabına dahil edilebilmesi için devamlılık arz etmesi gerekir; bir defaya mahsus ödemeler hesaba katılmaz. Ayrıca, işverenin sağladığı yemek veya servis hizmeti gibi nakdi olmayan yardımlar da işçi başına düşen maliyet üzerinden hesaplamaya eklenir.
Kıdem Tazminatı Tavanı ve Örnek Hesaplama
2026 yılının ilk yarısında kıdem tazminatı tavanı 64.948,77 TL olarak belirlenmiştir. Bu tavan, işçinin brüt ücreti ne kadar yüksek olursa olsun, bir yıl için ödenebilecek azami tutarı ifade eder. Örneğin, brüt ücreti 65.000 TL olan işçi de 150.000 TL olan da her bir yıl için en fazla 64.948,77 TL alır. Tavan, her altı ayda bir memur maaş katsayısına göre güncellenir ve iş akdi 1 Temmuz'dan sonra feshedilenler için yeni tavan geçerli olur.
Bir örnekle açıklamak gerekirse: 2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL'dir. İşçiye aylık 5.000 TL yemek ve 2.000 TL yol yardımı yapılıyorsa, giydirilmiş ücret 40.030 TL olur ve kıdem tazminatı bu tutar üzerinden hesaplanır.
Bağ-Kur'lu Kadınların Emeklilik Şartları
İlk sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesi olan Bağ-Kur'lu kadınlar, normal emeklilikte 7200 prim gününe tabidir. Prim gününü 7200'e tamamlayanlar, EYT yasası kapsamında yaş şartı aranmaksızın emekli olabilir. Prim günü 7200'den az olan kadınlar ise en az 5400 prim günü ile 56 yaşında kısmi emeklilik hakkına sahiptir.
Örneğin, 22 Aralık 1976 doğumlu bir kadın, 1998'de SSK'lı olarak 292 gün çalışmış ve 17 Kasım 2016'dan itibaren isteğe bağlı sigorta yatırmıştır. 2001 doğumlu çocuğu için doğum borçlanması yapmış ve toplam 4026 prim günü bulunmaktadır. e-Devlet'te emeklilik yaşı 56 olarak görünmektedir. Bu kişi, prim gününü isteğe bağlı sigorta ile 5400'e tamamladıktan sonra sigorta yatırmayı bırakabilir ve 22 Aralık 2032'de 56 yaşını doldurduğunda emekli aylığı bağlatabilir.
Bağ-Kur'lu Erkeklerin Emeklilik Şartları
Sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesi olan Bağ-Kur'lu erkekler, normal emeklilik için 9000 prim günü ile yaş şartı aranmaksızın emekli olur. Prim günü az olanlar ise en az 5400 prim günü ile 58 yaşında kısmi emeklilik hakkına sahiptir.
Örneğin, 23 Eylül 1968 doğumlu bir erkek, ilk sigorta girişi 28 Kasım 1989 ve Bağ-Kur'da 4800 prim günü bulunmaktadır. 58 yaşını doldurmuş olmasına rağmen prim günü eksiktir. 600 günlük prim açığını çalışarak veya isteğe bağlı sigorta ile tamamladığında kısmi emekli aylığı bağlatabilir. Bağ-Kur'lular genellikle asgari ücretten prim yatırdığı için 5400 gün ile 9000 gün arasında emekli aylığı farkı olmaz, bu nedenle 5400 günü doldurur doldurmaz emeklilik başvurusu yapılması önerilir.
