Ticaret Bakanlığı, ülkemizin tercihli ticaret anlaşmaları çerçevesinde uygulanacak menşe kurallarına ilişkin önemli bir düzenlemeyi hayata geçirdi. 1 Ocak 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik, özellikle ikili ticari ilişkilerde malın hangi ülkeden sayılacağına dair usul ve esasları netleştiriyor.
İkili Menşe Kümülasyonu Nedir?
Yayımlanan "İkili Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik" ile öncelikle Türkiye'nin Arnavutluk, Moldova ve Sırbistan ile imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarının işleyiş kuralları belirlenmiş oldu. Buna göre, bu ülkelerden birinden gelen ham madde veya yarı mamuller, Türkiye'de bir ürüne entegre edildiğinde, nihai ürün Türkiye menşeli kabul edilecek.
Bu düzenleme, özellikle üretim ve ihracat yapan firmalarımız için büyük kolaylık sağlayacak. Anlaşma yapılan ülkelerden temin edilen girdiler, yerli üretimin bir parçası sayılacak ve böylece ihraç edilen malların menşei konusundaki belirsizlikler ortadan kalkacak.
Hangi Ürünler Tamamen Elde Edilmiş Sayılacak?
Yönetmelik, bir ürünün tamamen anlaşma tarafı ülkelerden birinde elde edildiğinin kabul edileceği durumları da açıkladı. Bu kapsama giren ürünler şunlar:
- Kendi topraklarında veya deniz yataklarından çıkarılan mineral ürünler.
- Taraf ülkede hasat edilen bitkisel ürünler.
- Avcılık veya balıkçılık faaliyetleriyle elde edilen ürünler.
Ayrıca, yönetmelikte yeterli işçilik, işlem görmüş mal, yetersiz işçilik, aksesuarlar, yedek parçalar ve aksam gibi teknik konular da detaylı bir şekilde düzenlendi. Bu detaylar, uygulamada yaşanabilecek ihtilafların önüne geçmeyi amaçlıyor.
Diğer Bölgesel Sistemlerde De Değişiklik
Ticaret Bakanlığı, sadece ikili anlaşmalarla sınırlı kalmadı. Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon Sistemi kapsamındaki yönetmelikte de değişikliğe gidildi. Bu değişiklikle, Tunus ve Mısır arasında serbest ticaret alanı oluşturan ortaklık anlaşmalarının uygulama esasları belirlenmiş oldu.
Öte yandan, Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemine ilişkin eski yönetmelik ise yürürlükten kaldırıldı. Bu adım, mevzuatın sadeleştirilmesi ve daha etkin sistemlere odaklanılması anlamına geliyor.
Ticaretimiz İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu kapsamlı düzenlemeler, Türkiye'nin tercihli ticaret anlaşmalarını daha etkin kullanmasının önünü açıyor. Menşe kurallarının netleşmesi, ihracatçılarımızın anlaşmalardan doğan tarife avantajlarını daha kolay kullanabilmesini sağlayacak. Aynı zamanda, bölgesel tedarik zincirlerinin entegrasyonunu güçlendirerek, Türk sanayisinin rekabet gücüne katkıda bulunacak.
Sonuç olarak, Ticaret Bakanlığı'nın 1 Ocak 2026'da yürürlüğe koyduğu bu yönetmelikler, ülkemizin dış ticaret hukukunu güncelleyerek, özellikle komşu ve bölge ülkeleriyle olan ekonomik iş birliğini kurallı ve istikrarlı bir zemine oturtmayı hedefliyor.
