İran savaşı ve Hürmüz Boğazı gerilimi nedeniyle küresel gübre piyasalarında yükselen fiyat baskısı, kademeli bir normalleşme sürecine giriyor. Özellikle üre ve azotlu gübre ticaretinde arz kesintilerine yönelik endişeler, son gelişmelerle hafiflemiş durumda. Savaş döneminde dünya gübre ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki riskler, çiftçiler ve ithalatçı ülkeler için ciddi tedarik kaygısı oluşturmuştu. Ancak Orta Doğu'dan gelen sevkiyatların yeniden hız kazanması ve arz zincirindeki aksaklıkların giderilmesi, piyasadaki tansiyonun düşmesine katkı sağladı.
Üre arzındaki sıkışıklık azalıyor
Tayland Gübre ve Tarımsal Girdi Tedarikçileri Birliği Başkan Yardımcısı Thepvit Teosuratkul, üre arzındaki sıkışıklığın belirgin şekilde azaldığını ve sevkiyatların yeniden ivme kazandığını belirtti. Suudi Arabistanlı üreticilerin alternatif lojistik rotalarla Kızıldeniz limanlarına yönelmesi de arz akışının kesintisiz devam etmesini sağladı.
Fiyatlarda gerileme sinyali
Piyasalarda ilk etkiler fiyat tarafında görülmeye başladı. Azotlu ve üre bazlı gübrelerde aşağı yönlü hareketler dikkat çekerken, NP ve NPK gübrelerinde ise şimdilik dengeli bir görünüm hakim. Uzmanlar, fiyatlarda düşüş eğilimi beklenmesine rağmen bu gerilemenin iç piyasaya hemen yansımayacağını, çünkü distribütörlerin yüksek maliyetli stokları eritmeye çalıştığını ifade ediyor.
Hindistan'dan gübre sevkiyatında artış
Küresel normalleşme sürecinin bir diğer göstergesi Hindistan'dan geldi. Üre, DAP ve sülfür içeren dört geminin Hürmüz Boğazı'nı geçerek ülke limanlarına doğru yola çıktığı bildirildi. Krishnapatnam, Kakinada, Paradeep ve Mundra limanlarına ulaşacak sevkiyatların, Hindistan'ın tarımsal üretim sezonu açısından kritik öneme sahip olduğu vurgulanıyor.
Stoklar artışta, arz riski azalıyor
Verilere göre Hindistan'ın toplam gübre stoku 19,6 milyon tona ulaşarak geçen yılki 16,9 milyon ton seviyesinin üzerine çıktı. Aynı dönemde yerli üretim 13,3 milyon tona yükselirken, ithalat 4,4 milyon ton olarak gerçekleşti. Ülkenin yaklaşan kharif sezonu için de 9 milyon tondan fazla gübre tedarik anlaşması yaptığı bildiriliyor.
Risk primi geri çekiliyor
İran savaşıyla birlikte sert yükselen gübre fiyatları, amonyak ve sülfür piyasalarındaki dalgalanmalarla birlikte küresel gıda arzı açısından risk oluşturmuştu. Ancak son dönemde 'risk primi'nin bir kısmının geri verildiği görülüyor. Buna rağmen uzmanlar, piyasalarda tamamen rahatlama için erken olduğu görüşünde. Gübre sektörünün, enerji, jeopolitik ve iklim risklerinin kesiştiği kırılgan yapısını koruduğu ifade ediliyor.
