Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sisteminde, önemli bir yenilik hayata geçiyor. Mobil DOA adı verilen el terminali sayesinde, Depozito İade Makinesi bulunmayan market, bakkal ve büfeler Manuel İade Noktası olarak sisteme dahil olabilecek. Bu uygulama, geri dönüşüm ağını genişleterek vatandaşların ambalaj iadesini kolaylaştırmayı ve esnafa ek gelir sağlamayı hedefliyor.
Mobil DOA Nedir ve Nasıl Çalışır?
Mobil DOA, işletmelere ücretsiz olarak sağlanan bir el terminalidir. Dbys.gov.tr üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemine kaydını tamamlayan işletmeler, bu cihazı temin edebilecek. Cihaz; barkod doğrulama, sayım, kayıt ve veri aktarımı işlemlerini tek bir platformda birleştiriyor. Vatandaşlar, cihaz üzerindeki karekodu cep telefonlarıyla okutarak iade işlemini başlatıyor ve ardından DOA logolu içecek ambalajlarının barkodlarını cihaza okutuyor. Doğrulanan ambalajlar sisteme kaydedilirken, işlem verileri eş zamanlı olarak DOA Sisteminin dijital altyapısına aktarılıyor. Bu sayede iade süreci güvenilir, hızlı ve izlenebilir bir şekilde yönetiliyor.
Vatandaşlara ve Esnafa Sağlanan Teşvikler
İşlemin tamamlanmasının ardından, vatandaşların iade ettiği her ambalaj için 1 TL teşvik bedeli doğrudan DOA Cüzdan’ına yükleniyor. Bu tutar, biriken bakiyeyle birlikte kullanıcıların cep telefonları üzerinden takip edilebiliyor. Esnaf ise vatandaşlardan teslim aldığı ambalajları yetkilendirilmiş saha operatörlerine teslim ediyor ve her ambalaj için 50 kuruş teşvik bedeli kazanıyor. Böylece esnaf, sisteme sağladığı katkı karşılığında ilave kazanç elde ederken, vatandaşlar da ambalajlarını yaşadıkları mahallede kolayca iade edebiliyor. Mobil DOA’nın yaygınlaşmasıyla birlikte, daha fazla işletmenin iade ağına katılması ve saha operasyonlarının etkinliğinin artırılması hedefleniyor.
Hedef: Her Mahallede Erişilebilir İade Noktaları
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Mobil DOA’nın sistemin yaygınlaştırılmasında kritik bir rol oynayacağını belirtti. Öztürk, şu açıklamalarda bulundu: “Mobil DOA ile Depozito İade Makinesi bulunmayan market, bakkal ve büfelerimizin de iade ağına kolayca katılmasını sağlayacağız. Vatandaşlarımızın iade ettiği her ambalaj için 1 TL teşvik bedeli doğrudan DOA Cüzdan’ına aktarılacak, işletmelerimiz ise saha operatörüne teslim ettikleri her ambalaj için 50 kuruş teşvik bedeli kazanacak. Hedefimiz, vatandaşlarımızın ambalajlarını iade etmek için uzak mesafelere gitmek zorunda kalmadığı, her mahallede erişilebilir iade noktalarının bulunduğu güçlü ve yaygın bir sistem oluşturmak. Mobil DOA ile esnafımızı bu dönüşümün aktif bir parçası haline getirirken, iade ağımızı Türkiye’nin dört bir yanında daha erişilebilir, daha etkin ve daha kapsayıcı bir yapıya kavuşturacağız.”
Uygulamanın Çevresel ve Ekonomik Katkıları
Mobil DOA uygulaması, sadece geri dönüşüm oranlarını artırmakla kalmayıp aynı zamanda yerel ekonomiye de katkı sağlıyor. Küçük işletmelerin makine yatırımı yapmadan sisteme dahil olabilmesi, özellikle kırsal bölgelerde ve dar alanlarda faaliyet gösteren esnaf için büyük bir avantaj. Ayrıca, DOA logolu içecek ambalajlarının geri kazanım sürecine daha hızlı dahil edilmesi, çevre kirliliğinin azaltılmasına ve kaynakların verimli kullanılmasına yardımcı olacak. TÜÇA yetkilileri, Mobil DOA’nın yaygınlaşmasıyla birlikte 2026 yılı sonuna kadar iade noktası sayısının önemli ölçüde artmasını beklediklerini ifade etti.
Depozito yönetim sistemine dahil olmak isteyen işletmeler, Dbys.gov.tr adresinden kayıt yaptırabilir. Mobil DOA cihazları, kaydı onaylanan işletmelere ücretsiz olarak teslim edilecek. Uygulamanın, Türkiye genelinde geri dönüşüm bilincini artırması ve sıfır atık hedeflerine ulaşılmasında önemli bir adım olması bekleniyor.
