Sahte Sigorta Nedeniyle Emekli Aylığı Kesildi
Yalova'dan bir okur, eşinin 1,5 yıl önce emekli olduğunu ancak geçen ay emekli aylığının kesildiğini bildirdi. SGK il müdürlüğünde, aylığın usulsüz prim ödendiği gerekçesiyle kesildiği bilgisi verildi. Eşinin emeklilik öncesinde 300 günlük priminin iptal edildiğini, buna rağmen 20 gün prim fazlasıyla emekli aylığı bağlandığını söyleyen okur, "Keşke emekli olmadan önce yeterince inceleme yapılsaydı" dedi.
İki Tür Sahte Sigorta Var
Türkiye'de iki tür sahte sigorta söz konusu. Birincisi, eş dosta ait iş yerinde fiilen çalışmadan sigortalı gösterilmesi. İkincisi ise doğrudan sahte sigorta yapmak amacıyla kurulmuş iş yerleri üzerinden sigortalı gösterilmesi. Kanuna göre, 4/a (SSK) statüsünde sigortalı olabilmek için fiili çalışmaya bağlı bir iş ilişkisi olması gerekir. "Fiilen çalışmıyor olsam bile SGK'ya prim yatırıyorum, devletin bir kaybı olmuyor" düşüncesi yanlıştır. Doğrudan sahte sigorta için kurulan şirketler vatandaştan topladıkları parayı SGK'ya yatırmıyor.
SGK'nın Sahte Sigorta ile Mücadelesi
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 2016 yılından beri sahte sigorta ile mücadele projesi yürütüyor. Yaklaşık 100 parametre kullanarak milyonlarca iş yerini sahte olma olasılıklarına göre sınıflandırıyor. 2016'da sahte iş yerlerinin ortalama faaliyet süresi 1022 gün iken, 2025'te 360 günün altına indi. Proje kapsamında 323'ü 2025'te olmak üzere 3 bin 273 sahte iş yeri ve 38 bin 769'u 2025'te olmak üzere toplam 245 bin 740 sahte sigortalı tespit edildi.
Ayrıca sosyal güvenlik denetmenleri tarafından 2025 yılında 2 bin 80 sahte iş yeri ve 146 bin 792 sahte sigortalı tespit edildi. Böylece 2025 yılında toplam 185 bin 561 sahte sigortalı tespit edilmiş oldu.
Sahte Sigortanın Bedeli Ağır
Sahte sigorta yaptıranlar ağır bedellerle karşılaşıyor. Fiilen çalışmadan sigortalı gösterilenlerin prim günleri iptal ediliyor, yatırılan primler boşa gidiyor. Sahte sigortalı gösterilen sürede SGK üzerinden sağlık hizmeti alanlardan tüm tedavi masrafları faiziyle geri alınıyor. Sigortanın sahte olduğu emekli olmadan tespit edilenler şanslı sayılabilir; çünkü emekli olduktan sonra ortaya çıkanlar için durum daha vahim: Emekli aylıkları iptal ediliyor, ödenen tüm aylıklar faiziyle geri alınıyor, sağlık hizmeti masrafları da faiziyle isteniyor.
Yeniden emekli aylığı bağlanabilmesi için eksik günlerin çalışarak veya isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek tamamlanması gerekiyor. Fiilen çalışmayan kişileri sigortalı gösteren işverenler hapis cezası ile karşı karşıya kalıyor. Türk Ceza Kanunu'nun "resmi belgede sahtecilik" (2-5 yıl), "resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan" (3 ay-2 yıl) ve "özel belgede sahtecilik" (1-3 yıl) hükümleri kapsamında savcılığa sevk ediliyorlar. Ayrıca her ay için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanıyor.
İsteğe Bağlı Sigorta Önerisi
Sahte sigorta yerine, herhangi bir işte çalışmayanlar için isteğe bağlı sigorta yapılabiliyor. İsteğe bağlı sigorta 4/b (BAĞ-KUR) statüsüne sayılıyor. 1260 günün altında olmasına dikkat edilmeli; çünkü son 7 yılda en fazla hangi statüde prim ödenmişse emeklilik o statü kurallarına göre belirleniyor. 1260 gün isteğe bağlı sigorta, SSK'dan emeklilik hakkını ortadan kaldırabilir. Eksik günler için önce askerlik ve doğum borçlanması hakkı kullanılmalı, ardından kalan süreler için 4/a statüsünde çalışma yoluna gidilmelidir.
