SPK ve MASAK'tan Kritik Uyarı: Finansal Bilinç Eksikliği Riskleri Artırıyor
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) yetkilileri, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) düzenlenen Finansal Okuryazarlığın Yaygınlaştırılması Alt Komisyonu'nda önemli açıklamalarda bulundu. Yetkililer, Türk halkının finansal okuryazarlık seviyesinin yetersiz olması nedeniyle ciddi risklerin oluştuğunu vurguladı.
SPK: "Kısa Vadeli ve Güdüsel Hareket Ediyoruz"
SPK Başkan Danışmanı Buket Salkım, Türk milletinin finansal kararlarında "kısa vadeli ve güdüsel" davrandığını belirtti. Salkım, "Aslında bilgimiz var fakat bilgileri doğru şekilde karara dökme aşamasında sıkıntı yaşıyoruz" tespitini yaparak, bu durumun finansal sistem için risk oluşturduğunu ifade etti.
FinTech sektöründe deepfake teknolojisi kullanılarak işlenen dolandırıcılık vakalarının yüzde 700 arttığına dikkat çeken Salkım, bu nedenle finansal okuryazarlığın daha da önem kazandığını vurguladı. Bankalar Arası Kart Merkezi ile Türk halkının finans ve harcama alışkanlıklarına yönelik bir anket çalışmasının yürütüldüğünü de sözlerine ekledi.
Paravan Hesaplar: Üniversite Öğrencileri ve Kadınlar Hedefte
Salkım, finansal okuryazarlık çalışmalarını "paravan hesapları" içerecek şekilde kurguladıklarını açıkladı. Paravan hesapların birinci derecedeki hedefinin üniversite öğrencileri, ikinci derecedeki hedefinin ise özellikle evde oturan ve her şeyden habersiz kadınlar olduğunu belirtti.
"Paravan hesap bugün sanal bahis, kumar, kaçakçılık gibi birçok yasa dışı faaliyetin öz suyunu aldığı bir birim" diyen Salkım, bu konuda üç prototip oluştuğunu sıraladı:
- Bile isteye suça meyilli olanlar
- Mecburiyetten girenler
- Hiç haberi olmadan girenler
Salkım, öğrencilerde "Ben zaten masum olduğumu kanıtladığımda kurtulurum" gibi yanlış bir algı oluştuğunu ve bunun tehlikeli olduğunu vurguladı. "Masum olduğunu ispatlayana kadar bir üniversite öğrencisinin bir yılı yetişkinlerin beş yılına bedel" diyerek, gençlerin neler kaybedebileceğini göstermek için eğitimler düzenlediklerini ifade etti.
Finfluencer Programı ve Eğitim Çalışmaları
SPK'nın her meslek grubuna ve her cinsiyete özel 42 kırılımlı eğitimler vermeye başladığını belirten Salkım, "finfluencer" programından bahsetti. Bu programla sadece Türkiye'deki değil, London Business School, Milano Üniversitesi ve Münih'teki Maximilian Üniversitesi öğrencilerine kadar ulaştıklarını kaydetti.
Salkım, "Akıllı para konuşmaları: Parayı korumak konuşmakla başlar" ilkesiyle GYODER, FODER, Habitat ve birçok STK'nın katılımıyla programlar hayata geçirdiklerini de sözlerine ekledi. Ayrıca, "İlk Öğretmenim Ailem" mobil uygulamasının 2 milyon 200 bin kişi tarafından indirildiğini, Milli Savunma Bakanlığı'nda 200 bin, Jandarma Genel Komutanlığı'nda ise 300 binin üzerinde askere ulaştıklarını açıkladı.
MASAK: 3,6 Milyar TL Ceza ve Şüpheli İşlemler
MASAK Yükümlülük Daire Başkanı Hasan Avcı ise finansal okuryazarlık istenilen seviyeye getirilemediği takdirde ciddi sorunlar yaşanacağı uyarısında bulundu. Avcı, geçen yıl 464.010 şüpheli işlem bildirimi aldıklarını ve 994 bin 560 kişinin bu bildirimlerin konusunu oluşturduğunu belirtti.
559 farklı yükümlü kuruluştan ve 442'den fazla finansal kuruluştan veri aldıklarını ifade eden Avcı, geçen yıl 247 kuruluşa toplam 3,6 milyar lirayı geçen idari yaptırımlar uygulandığını açıkladı. Bu yaptırımlara uyumlu denetim kapsamında 1,6 milyon TL idari para cezası uygulandığını da sözlerine ekledi.
Yasa Dışı Bahisle Mücadele ve Analiz Çalışmaları
Avcı, yasa dışı bahisle mücadele kapsamında geçen yıl 502 analiz dosyası tamamladıklarını ve bu dosyaların 192 bin kişi hakkında çalışma içerdiğini belirtti. Bu çalışmaların tamamının cumhuriyet savcılıkları ve kolluk birimleri ile paylaşıldığını vurguladı. 2026 yılında 23 hükümlü hakkında suç duyurusunda bulunduklarını da ifade etti.
Son olarak, SPK'nın "Dolandırıcıları İbansız Bırakma Harekâtı" gibi programlarla dolandırıcılıkla mücadele ettiğini ve sanal bahis ile kumarın sadece ahlaki veya vergi kaybı meselesi değil, "tamamen ulusal güvenlik meselesi" olduğunu vurguladı. Gençlerini koruyamayan devletlerin suçluların verimli yatırım alanlarına dönüşeceği uyarısında bulundu.
