Depozito sistemi su fiyatlarını uçurdu
Çevre bilincini artırmak ve geri dönüşümü teşvik etmek amacıyla 1 Temmuz'da devreye alınan Depozito Yönetim Sistemi, su fiyatlarına peş peşe zam getirdi. Şişe başına ödenecek 1 TL'lik depozito iadesi, raflara yansıyan 2-3 TL'lik zamların gölgesinde kaldı. Vatandaşın bütçesine katkı sağlaması beklenen uygulama, fiyat artışlarıyla avantajını yitirdi. Ticaret Bakanlığı, maliyet artışını aşan zam iddiaları üzerine sektör genelinde denetim başlattı.
Zincir marketlerde fiyatlar yüzde 40 arttı
Depozito sisteminin uygulanmaya başlamasının ardından en fazla tüketilen pet şişe sularda dikkat çeken fiyat yükselişleri yaşandı. Zincir marketlerde 0,5 litrelik ambalajlı suların fiyatı 5,25 TL'den 7,25 TL'ye yükselirken, 1,5 litrelik sular da 11,50 TL'den 13 TL seviyesine çıktı. Bu artışlar, depozito bedelinin neredeyse iki katına ulaştı. Dikkat çeken ayrıntılardan biri de depozito sistemine dahil olmayan 5 ve 10 litrelik ambalajlı sularda kayda değer bir fiyat değişimi görülmemesi oldu. Ortaya çıkan tablo, zamların depozito uygulaması gerekçe gösterilerek yapıldığı yönündeki eleştirileri güçlendirdi.
Benzinle yarışan su fiyatları
İstanbul'da benzinin litre fiyatı 62,65-62,87 TL bandında seyrederken, ambalajlı suların maliyeti de hızla yükseldi. Restoran, kafe ve büfelerde suyun litre fiyatı 30 ila 40 TL seviyesini buluyor. Bazı turistik bölgelerde ve yol üzerindeki işletmelerde suyun litresi 60 TL'yi geçerek benzin fiyatıyla yarışıyor. Tüketiciler, fırsatçı zamları protesto ederken, yetkililer harekete geçti.
Ticaret Bakanlığı'ndan geniş çaplı denetim
Depozito katılım payının ardından raf fiyatlarında görülen yükseliş üzerine Ticaret Bakanlığı geniş kapsamlı denetim yapma kararı aldı. İncelemeler; plastik, cam ve metal ambalajlı içecek üreten firmalar ile tedarikçiler ve perakende satış noktalarını kapsıyor. Bakanlık açıklamasında, depozito katılım payındaki güncellemenin ardından bazı üretici ve satıcıların maliyet artışını aşan oranlarda zamma gittiğinin tespit edildiği belirtildi.
İdari yaptırım uyarısı
Açıklamada, şu ifadelere yer verildi: "Ülkemizde geri dönüşümün desteklenmesi ve kaynakların verimli kullanılması amacıyla plastik, cam ve metal ambalajlı içeceklerde uygulanan depozito katılım payının güncellenmesi sonrasında, çeşitli üretici ve satıcılar tarafından maliyet artışını aşacak şekilde tüketici fiyatlarına artışlar yansıtıldığı görülmektedir. Ticaret Bakanlığımızca konu derhal incelemeye alınmış; ulusal ve yerel marketler ile ilgili sektör temsilcileri, maliyet artışı dışında yapılacak fiyat artışlarının haksız fiyat uygulaması olarak değerlendirileceği hususunda açık şekilde uyarılmıştır. Maliyet artışını aşarak tüketiciyi mağdur eden her türlü fiyat artışı, haksız fiyat kapsamında değerlendirilecek ve gerekli idari yaptırımlar kararlılıkla uygulanacaktır."
Denetimler sürecek
Ticaret Bakanlığı, çevre politikalarıyla uyumlu şekilde geri dönüşüm sisteminin sağlıklı işlemesini sağlarken tüketici haklarını, piyasa düzenini ve adil rekabet ortamını korumaya yönelik denetimlerin aralıksız süreceğini vurguladı. Denetimlerde haksız fiyat artışı tespit edilen işletmelere idari yaptırım uygulanması beklenirken, gözler raf fiyatlarında geri çekilme yaşanıp yaşanmayacağına çevrildi.
