Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Belçika'nın, Güney Afrika Cumhuriyeti'nin İsrail aleyhine açtığı soykırım davasına müdahil olmak için resmi bildirimde bulunduğunu duyurdu. Belçika, bu adımıyla, 1948 tarihli Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nin yorumlanmasına ilişkin görüşlerini mahkemeye sunma hakkını kullanıyor.
Belçika'nın Müdahillik Başvurusunun İçeriği
Belçika Dışişleri Bakanlığı, UAD Şartı'nın 63. Maddesi'nden doğan hakkını kullanarak müdahillik talebini iletti. Başvuru belgesinde, soykırım niyetinin tespit edilebilirliğine dair önemli yasal argümanlar öne sürüldü. Belçika, askeri operasyonlar bağlamında işlenen eylemler söz konusu olduğunda, soykırım kastının varlığının tespitinin zorlaştırılmaması gerektiğini vurguladı.
Bildirimde, uluslararası mahkemelerin içtihatlarının, silahlı çatışmalarda ortaya çıkan fiillerin soykırım olarak nitelendirilmesini otomatik olarak dışlamadığına işaret edildi. Ayrıca, askeri amaçla yapılan saldırıların da soykırım niyeti taşıyabileceği ve özellikle çocuklar gibi savunmasız grupların hedef alınmasının bu niyetin ispatına katkı sunabileceği belirtildi.
Güney Afrika'nın Açtığı Dava ve Süreç
Güney Afrika Cumhuriyeti, 29 Aralık 2023 tarihinde İsrail'i, 1948 Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal etmekle suçlayarak UAD'ye dava açmıştı. Gazze'deki insani durumun aciliyetine dikkat çeken Güney Afrika, mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınmasını talep etmişti.
UAD, bu talebi değerlendirerek 26 Ocak, 28 Mart ve 24 Mayıs 2024 tarihlerinde üç ayrı tedbir kararı yayınladı. Bu kararlarda İsrail'den, soykırım fiillerinin işlenmemesi için gerekli tüm önlemleri alması, ordusunun bu yöndeki tedbirleri ivedilikle uygulaması ve özellikle Refah'taki askeri operasyonları sonlandırması istendi. İsrail'in aldığı önlemleri düzenli olarak Divan'a raporlaması da karara bağlandı.
Sonraki Adımlar ve Uluslararası Yansımalar
Uluslararası Adalet Divanı, Belçika'nın müdahillik bildiriminin ardından, davacı Güney Afrika ve davalı İsrail'i, bu konudaki yazılı görüşlerini sunmaya davet etti. Bu süreç, davaya taraf olmayan ancak sözleşmeden kaynaklanan hukuki çıkarları olan devletlerin sürece nasıl dahil olabileceğine dair önemli bir örnek teşkil ediyor.
Belçika'nın bu hamlesi, uluslararası hukukta soykırım suçunun tespiti ve yargılanması konusundaki tartışmalara doğrudan katkı yapma amacını taşıyor. Sürecin, Gazze ile ilgili uluslararası hukuki tartışmaları ve Sözleşme'nin gelecekteki yorumlarını şekillendirmesi bekleniyor.
