Fitch: Hürmüz Boğazı Kapanması Petrol Fiyatlarını Sınırlı Etkileyecek
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, İran'a yönelik saldırıların başlamasının ardından petrol fiyatlarındaki artışın temel nedeni olan Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasının, boğazın hayati ekonomik rolü nedeniyle muhtemelen geçici olacağını belirtti. Kuruluş, bu durumun küresel petrol piyasasındaki arz fazlasıyla birlikte petrol fiyatlarındaki artışları sınırlayacağını açıkladı.
Boğazın Geçici Kapanması ve Etkileri
Fitch'ten yapılan açıklamada, 28 Şubat'ta başlayan olaylar sonrasında Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasının, deniz yoluyla petrol taşımacılığı için hayati bir arter olması ve alternatif güzergahların sınırlılığı göz önüne alındığında, uzun sürmeyeceği vurgulandı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
- Boğaz resmi olarak kapatılmamış olsa da, İran veya vekilleri tarafından saldırı riski nedeniyle gemiler buradan geçmekten kaçınıyor.
- Büyük petrol şirketleri güvenlik gerekçesiyle sevkiyatları durdurdu, sigorta şirketleri ise gemiler için savaş riski sigortasını iptal etti.
- Çatışma öncesinde günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü boğazdan geçiyordu; bu, küresel deniz yolu petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve küresel petrol tüketiminin beşte birini oluşturuyordu.
Küresel Piyasa Dinamikleri ve Arz Fazlası
Açıklamada, küresel petrol piyasasında mevcut olan arz fazlasının, jeopolitik risk primini sınırlaması ve petrol fiyatlarındaki artış riskini kısıtlaması gerektiği belirtildi. İran'ın günde yaklaşık 3,5 milyon varil petrol üretip 2 milyon varil ihraç ettiği, bunun küresel ham petrol üretiminin sadece yüzde 3,5'ine denk geldiği aktarıldı. Bu durum, olası bir tedarik aksaklığının küresel piyasadaki arz fazlasıyla dengeleneceği anlamına geliyor.
Boğazdan taşınan petrol hacminin yaklaşık yarısının Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden (BAE) yapılan ihracatlardan oluştuğu, geri kalan kısmının ise Irak, Kuveyt ve İran'dan geldiği paylaşıldı. Bu ihracatların yaklaşık yarısının Çin ve Hindistan'a gittiği ifade edildi.
Uzun Vadeli Senaryolar ve Riskler
Fitch, uzun süreli bir kapanışın hem ihracatçı hem de ithalatçı ülkeleri etkileyeceği için varsayılan senaryo olmadığını vurguladı. Ancak, boğazın uzun süre fiilen kapalı kalması durumunda, 1980'lerdeki İran-Irak Savaşı'nda olduğu gibi tankerlerin seyri için deniz koruması düşünülebileceği belirtildi.
Açıklamada, Suudi Arabistan ve BAE'nin boğazı baypas edebilecek bazı altyapılarının bulunduğu ve bunun geçiş aksaklıklarını hafifletebileceği ifade edildi. 2026 yılı için Brent petrolün varil başına ortalama fiyatının 63 dolar olacağı tahmininde önemli bir yükseliş beklenmediği vurgulandı.
Potansiyel Tehditler ve Uyarılar
Çatışmanın süresi ve şiddetinin belirsizliğini koruduğuna işaret edilen açıklamada, şu uyarılar yapıldı:
- Boğazın uzun süreli tıkanması veya bölgenin petrol ve doğalgaz üretim ve taşıma altyapısında meydana gelebilecek önemli ve kalıcı hasarlar, petrol piyasalarını önemli ölçüde etkileyecek.
- Bu tür senaryolar, 2026 yılı için temel senaryo olan petrol fiyatı tahmininde daha önemli bir artışa yol açabilecek.
- İran petrol üretiminde herhangi bir önemli aksama olması durumunda petrol fiyatlarındaki oynaklık artacaktır.
Fitch'in değerlendirmesi, küresel enerji piyasalarındaki mevcut dinamiklerin, Hürmüz Boğazı'ndaki geçici kapanmanın etkilerini hafifletebileceğini gösteriyor. Ancak, bölgedeki jeopolitik gerilimlerin sürmesi halinde petrol fiyatları üzerindeki baskıların artabileceği de not ediliyor.
