ABD'nin tüm İran limanlarını kuşatma altına alması, Tahran'ın yıllardır uyguladığı gizli gemi ağını ve Hürmüz Boğazı kontrol stratejisini işlevsiz bıraktığı öne sürüldü. Hürmüz Boğazı'ndaki ticari trafiği durdurarak küresel enerji arzının beşte birini kesintiye uğratan Tahran, başlangıçta üstünlük sağladığını düşünse de Amerikan Donanması'nın cevabı farklı yönde oldu.
Altı Haftadır Süren Kuşatma
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, altı haftadır süren kuşatma sonucunda İran'ın açık denizlerdeki petrol sevkiyatı büyük ölçüde durma noktasına geldi. Emtia veri şirketi Kpler'in kayıtlarına göre son dönemde İran limanlarından çıkan hiçbir petrol sevkiyatı hedef noktasına ulaşamadı.
Wall Street Journal'a konuşan savunma uzmanları, 'İran piyasada bir güven krizini tetikledi ancak sevkiyatları kesmek bölgeyi kontrol etmek anlamına gelmiyor. Tahran artık kaçamayacağı bir hesaplaşmayla karşı karşıya' değerlendirmesinde bulundu.
Alternatif Rotalar Yetersiz Kaldı
Tahran yönetimi, denizdeki ablukayı kırmak için petrolünü demiryolu ile Çin'e gönderme ve gıda maddelerini karayolu üzerinden Kafkasya ve Pakistan'dan ithal etme arayışına girdi. Ancak İran Denizcilik Birliği'nin paylaştığı verilere göre ticari trafiğin yalnızca yüzde 40'ı bu alternatif yollara kaydırılabiliyor. Geri kalan büyük ticaret hacmi, abluka altındaki limanlarda hapsolmuş durumda.
Rejim İçinde Ateşkes ve Savaş Bölünmesi
Ekonomik risk ve askeri kuşatma, İran siyasetini de ikiye böldü. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan liderliğindeki ılımlılar, toplumsal hoşnutsuzluktan çekinerek Trump yönetimiyle hızlı bir ateşkes ve anlaşma yapılmasını savunuyor. Öte yandan Said Celili gibi sertlik yanlısı isimler, ablukanın bir 'savaş ilanı' olduğuna değinerek askeri inisiyatif alınması gerektiği görüşünü paylaşmakta.
Sıradışı Yunus Planı
Devrim Muhafızları kanadı özellikle petrol fiyatlarının yükselmesi için denizaltıların yanı sıra mayın yerleştirmek üzere özel eğitilmiş yunuslar gibi daha önce sahada görülmemiş sıradışı silahlarla ABD savaş gemilerine operasyon düzenlenmesi öneriliyor.
Gerilimin tırmanmasıyla birlikte Devrim Muhafızları, daha önce de Hürmüz Boğazı'ndaki denizaltı internet kablolarını hedef alabileceğine dair sinyaller vermişti. Tasnim haber ajansı tarafından yayımlanan kablo haritaları, küresel internet trafiğinin kesintiye uğratılabileceği bir şantaj unsuru olarak ABD istihbaratında değerlendirilmeye başlandı.
İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney ise babasının ölümünden sonraki ilk yazılı açıklamasında, yabancı güçleri 'suyun derinliklerine ait olmakla' tehdit ederek imalı göndermede bulundu.
Ekonomi Çöküşün Eşiğinde
Savaş ve abluka, İran ekonomisini felç etti. Bir milyondan fazla kişi işsiz kalırken, İran riyali dolar karşısında tarihi bir değer kaybı yaşayarak 1,81 milyon seviyesine geriledi. ABD Başkanı Trump, ablukanın 'kusursuz işlediğini' belirterek nükleer talepler kabul edilene kadar kuşatmanın süreceğini yineledi.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), son olarak İran için çalışan 44 ticari gemiye limanlarına geri dönme emri verildiğini açıklayarak ablukanın uzun süre devam edeceğini duyurdu.
