Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), insansız hava araçlarının (İHA) güvenli ve kayıtlı kullanımını sağlamak amacıyla yeni bir düzenleme hazırladı. 'İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı' taslağı, İHA'ların tasarımı, üretimi, piyasaya arzı ve Türk hava sahasında işletilmesine ilişkin usul ve esasları yeniden belirliyor.
İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) kuruluyor
Taslağa göre, SHGM tarafından İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) kurulacak ve işletilecek. Bu sistem sayesinde İHA'ların anlık konum takibi ve uçuş emniyeti tespitleri merkezi olarak yapılabilecek. Sistem, kayıtlı İHA'ların konum ve uçuş durumunu izleme, coğrafi bölge verilerini dijital ortamda yayımlama, uçuş izni başvurularını kayıt altına alma ve çoklu İHA çatışmalarını tespit ederek uyarı yapma gibi işlevleri yerine getirecek.
Operasyon kategorileri belirlendi
İHA operasyonları riske göre üç kategoriye ayrılacak: açık, özel ve sertifikalı. Sertifikalı kategorideki İHA'lar, kalabalık insan grupları üzerinde uçuş yapabilecek ve insan ile tehlikeli madde taşımacılığında kullanılabilecek. Bu kategorideki araçlar için SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenecek.
Yabancı tescilli İHA'lar için 20 gün önceden izin şartı
Yabancı tescilli İHA'ların Türk hava sahasında operasyon yapabilmesi için en az 20 gün önceden SHGM'ye başvurarak izin alması gerekecek. Acil durum, kamu güvenliği, basın-yayın ve afet müdahalesi gibi hallerde bu süre kısaltılabilecek veya geçici izin düzenlenebilecek. Yabancı pilot lisanslarının tanınması ise karşılıklılık ilkesi çerçevesinde değerlendirilecek.
Kayıt ve tescil zorunluluğu
Özel veya sertifikalı kategoride operasyon yapanlar ile açık kategoride 500 gram ve üzeri ağırlıktaki veya kamera, mikrofon gibi sensör taşıyan İHA'ları işletenler, SHGM sistemine kayıt yaptırmak zorunda olacak. Sertifikalı kategorideki ve 150 kilogram ve üzeri ağırlıktaki İHA'lar ise Hava Aracı Sicili'ne tescil edilecek. Kayıt ve tescil başvuruları en geç 15 iş günü içinde sonuçlandırılacak.
Talimata aykırı hareket edenlere idari para cezası
Talimatta belirtilen usul ve esaslara uymayanlar hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca idari para cezası uygulanacak. SHGM, gerekli izinleri almadan veya belirlenen sahalar dışında uçuş yapanlar hakkında idari yaptırım başlatacak ve suç teşkil eden fiiller için Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunacak.
Terör ve mahremiyet hassasiyeti
İşletici ve pilot, İHA'nın terör ve yasa dışı kullanımına karşı tedbir almakla yükümlü olacak. Mahremiyet ihlali durumunda Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak. Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için yaş sınırı 16 olarak belirlenirken, 500 gramın altındaki C0 sınıfı İHA'lar için denetimli uçuşlarda yaş sınırı aranmayacak.
