Milli Savunma Bakanlığı, ihtiyaçlar ve değişen şartlar dolayısıyla komando tugaylarının sayısını artırma kararı aldı. Habertürk'ten Bülent Aydemir, yeniden yapılandırma çalışmalarının sürdüğü komando tugaylarının nerede ve nasıl görev yapacağını yazdı.
Komando Tugaylarının Sayısı Artırılıyor
Milli Savunma Bakanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yeni gelişen tehditler, savaş doktrinleri, tecrübeler ve ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden organize edileceğini belirtti. Yapılan açıklamada, "Bu çerçevede, komando tugaylarının sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Kurulacak yeni komando tugaylarının; mevcut teşkilat yapılarından farklı olarak, güncel tehdit değerlendirmeleri ve harekât konseptlerine uygun şekilde, modern bir anlayışla teşkil edilmesi planlanmaktadır" ifadelerine yer verildi.
Niçin İhtiyaç Duyuldu?
TSK'nın modern savaş ve savunma doktrinlerine göre yeniden yapılandırılması çalışması bir süredir devam ediyordu. Ancak içinde bulunduğumuz dönem, "Hibrit Savaş Çağı" olarak adlandırılıyor. Türkiye de yeni savunma anlayışını Hibrit Savaş ve Hibrit Tehditlere göre yeniden kurguluyor. Son 10-15 yıl içinde bölgemizde ve güvenlik sahamızda üç tip savaş modeline tanıklık ettik:
- Suriye ve Irak'ta asimetrik savaş ve kesintisiz terörle mücadele, sınır ötesi büyük harekatlar
- Türkiye sınırları içinde terör örgütü PKK'nın başlattığı hendek/barikat olayları ve meskun mahal çatışmaları
- Libya ve Karabağ'da vekalet savaşları ve İHA-SİHA başta olmak üzere teknoloji destekli savaş
- Rusya-Ukrayna Savaşı'nda yüksek yoğunluklu konvansiyonel savaşa ek olarak drone devrimi
- Büyük doğal afetler: 6 Şubat depremi, TSK gibi büyük organize bir yapının doğal afetlerde kullanılması ihtiyacını gösterdi.
İran'a yönelik İsrail ve ABD operasyonlarıyla birlikte derin hassas vuruş sistemleri, hava savunma sistemlerinin kullanılması ve bu sistemlerin delinmesi savaş teknikleri açısından ön plana çıktı. Gazze Savaşı'nda ise yoğun şehir muharebesiyle birlikte tünel savaşlarına tanıklık ettik. Sonuç olarak tek tip piyade/komando yapısının artık yeterli olmadığı ortaya çıktı.
Çok Cepheli Risk
Yeni tehdit parametrelerine göre Türkiye aynı anda; güney sınırı (Suriye-Irak), Doğu Akdeniz ve Kafkasya'daki gelişmelere hazır olmak zorunda. Aynı zamanda Avrupa'nın güvenliği için NATO'dan kaynaklı yükümlülükleri var. Terör mücadele ve iç güvenlik harekatı da buna eklendiğinde çok yönlü, çok cepheli ve çok katmanlı bir güvenlik konsepti ihtiyacı ortaya çıkıyor. Bu tehditlerle mücadele edebilmek için yüksek harekat kabiliyetli, modüler, hızlı konuşlanabilir teknolojik destekli birliklere duyulan ihtiyaç artıyor.
NATO Dönüşümüne Paralel
Türkiye'nin üyesi olduğu NATO'nun özellikle 2022 sonrasına ilişkin son güvenlik konseptinde; High Readiness Forces (Yüksek Hazırlık Kuvvetleri), Multi-Domain Operations (Çok Alanlı Harekat) ve Distributed Force Structure (Dağıtılmış Kuvvet Yapısı) ön plana çıkıyor. Türkiye'nin komando tugaylarının sayısını artırması ve yeniden yapılandırması NATO ile uyumlu bir modernizasyonun işareti. NATO daha küçük ama etkili birliklerle, Doğu Avrupa'da hızlı konuşlanma ve Rusya'ya karşı yüksek hazırlık içinde. Türkiye bu noktada Güney kanat gücünü oluşturuyor. Hızlı müdahale kapasitesi ve ileri konuşlanabilir birlikler bu nedenle önemli.
Niçin Komando Tugayları?
Komando tugaylarının seçilmesi tesadüf değil. Bununla; zorlu araziye uygun (dağ, şehir, sınır ötesi), hızlı konuşlanma, küçük ama etkili birlik yapısı, özel kuvvetlere yakın bir esneklik kabiliyeti öngörülüyor. Yeni savaş biçiminde bu tugayların rolü yeniden çiziliyor. Hibrit savaşta komando sadece, "dağ komandosu" olmayacak. Bu komandolar; drone yöneten, sensör kullanan, elektronik harp destekli muharebeyi bilen, nokta operasyon yapabilen çok yönlü asker olarak yetiştirilecek.
Yeni Model Nasıl Olacak?
Yeni organizasyon modeli mevcut teşkilat yapılarından farklı olacak. Klasik olarak, taburlar ve destek birliklerinden oluşan muharebe birlikleri, yeni dönemde görev bazlı modüllerden oluşacak. Keşif-istihbarat taburları, drone/İHA timleri, elektronik harp unsurları, anti-drone sistemleri, patlayıcı imha timleri (eski istihkam), siber destek birlikleri olacak. Yani büyük hantal tugaylar yerine, lego gibi birleşen görev parçaları oluşturulacak.
Drone Merkezli Harekat
Drone Savaşı artık merkezde olacak. Her taburda mini İHA'lar, tugay seviyesinde ise silahlı İHA koordinasyonu, kamikaze drone birlikleri olacak. Bu, Ukrayna savaşından çıkarılan en önemli sonuçlardan biriydi.
Şehir Savaşı Uzmanlaşması
Gerek Diyarbakır Sur'daki meskun mahal çatışmaları, gerek Irak'taki mağara operasyonları ve gerekse Suriye'deki sınır ötesi operasyonlar bize gösterdi ki tünelde savaş, sivillerin bulunduğu alanlarda operasyon, bina temizliği, sivillerin bulunduğu alanlarda cereyan eden operasyonlar, sivil-asker ayrımının gözetilmesi yeni savaş doktrinlerinde önemli yer tutuyor. Gazze ve Mariupol deneyimleri de çok belirleyici oldu.
Ağ Merkezli Harekat
Yeni komando artık tek başına değil; sürekli veri paylaşan, uydu bağlantısı yapan, havada İHA-SİHA ve uzaktan topçu desteğiyle operasyon yapabilen, lazer işaretlemesi yapabilen, hava kuvvetleri ile eşgüdüm içerisinde görev yapacak. Komando artık tetikleyici unsur olarak çalışacak.
Hızlı Konuşlanma ve Operasyon
Yeni yapılanmanın temel parametreleri; havadan intikal-uçar birlik harekatı, kısa sürede sınır ötesine operasyon, NATO görevlerine entegrasyon, hibrit savaşın bütün unsurlarını bilen ve tatbik eden yapı olacak. Artık küçük birliklerle büyük etki sağlayacak taktiksel dönüşüm gerçekleşecek. 20-30 kişilik timler, yüksek teknoloji desteğiyle sonuç alıcı operasyon yapabilecek. Eski model alan kontrolüne dayalı iken, yeni model hedef odaklı nokta harekatı amaçlı olacak. Sürekli keşif ve anlık operasyon gayesiyle; keşif İHA'larının toplayacağı anlık veriler çok kısa zaman içinde operasyona dönüşecek. Düşman dronlarını kör etme, GPS bozma, haberleşmeyi kesme, sinyal istihbaratı, elektronik harp karıştırıcıları birliklerin temel araçları olacak. Bir hedefe aynı anda; komando, drone, topçu, SİHA ve siber araçlarla saldırı başlatılabilecek. Ukrayna'dan alınan dersler, İsrail'in ve ABD'nin Hamas-Hizbullah hedeflerine nokta saldırıları, sabit birliklerin kolay hedef olması, drone ve hava istihbarat üstünlüğü, esneklik-hayatta kalmanın önemi, derin hassas vuruş yöntemleri, çok katmanlı savunma ve hızlı reaksiyon, küçük birlik ve hücreler, sınır ötesindeki hareketliliği görme ve teknoloji kullanımı yeni modelde belirleyici olacak.
Ne Sağlayacak?
Bu yeni model askeri açıdan; daha hızlı operasyon, daha düşük zayiat, daha yüksek ve başarılı vurucu güç kabiliyeti getirecek. Stratejik olarak ise bölgesel caydırıcılık gücünde artış, sınır ötesi operasyon kabiliyetini güçlendirme ve NATO içindeki ağırlığı artıracak. Tabi ki bu dönüşüm bazı riskler de barındırıyor. Örneğin; aşırı teknoloji bağımlılığı, sürekli teknolojik yenilik ve yeni yatırım ihtiyacı, elektronik harp karşı atağında kırılganlık, eğitim ihtiyacının artması, lojistik olarak karmaşıklık sayılabilir. Bu adım basit bir tugay sayısını artırma faaliyeti değil, aslında TSK'nın klasik piyade/komando tugayı anlayışından yüksek teknoloji destekli modüler, hızlı reaksiyon veren ve yeni nesil hibrit savaş doktrinine geçişini ifade ediyor.
Mevcut Komando Tugayları
- Çekirdek ve Eğitim Merkezi: Kayseri (Talas), 1. Komando Tugayı Hava İndirme Taburu. Türkiye'nin ilk ve en kritik tugayı. Terörle mücadelede çok önemli işler yaptı. Hava indirme operasyonları ve stratejik yedek güç.
- Doğu ve Güneydoğu Tugayları: Terör ve güney-doğu sınırından gelen tehditler için ana komando gücünün omurgası burada. Şırnak Akçay 6. Komando Tugayı, Hakkari Dağ ve Komando Tugayı, Tunceli 4. Komando Tugayı, Siirt 3. Komando Tugayı; terörle mücadele, dağlık arazi operasyonları, Irak/Suriye sınır ötesi harekatlarda etkili görev yaptı. Bu birlikler Cudi, Gabar gibi yüksek rakımlı ve riskli sahalarda sürekli aktif görev yapıyor.
- Güney Hattı Tugayları: Hatay-Osmaniye hattında Serinyol 8. Komando Tugayı, Osmaniye 12. Komando Tugayı, Suriye sınırında hızlı sınır ötesi müdahale rolü.
- İç Batı ve Marmara Tugayları: Sakarya 7. Komando Tugayı, Bolu Komando Tugayı, eğitim ve hava indirme operasyonları yürütürken aynı zamanda stratejik yedek, NATO görevleri ve iç güvenlik harekatına destek operasyonları yürütüyor.
- Karadeniz ve Kuzey Hattı Tugayları: Trabzon 17. Komando Tugayı yeni kuruldu. Bayburt'ta komando birlikleri var. Karadeniz ve Kafkasya'dan gelen tehditlere karşı görevdeler.
- Trakya ve Avrupa Yönü: Kırklareli 41. Komando Tugayı NATO'nun doğu kanadını tutuyor. Bulgaristan ve Yunanistan hattından gelecek tehditlere karşı aktif.
Türkiye'de 2018 sonrasında 16 olan komando tugay sayısı 2026'da 25'e ulaşmış durumda. Hedef ise modüler 40 tugaya ulaşmak. Mevcut tugay yapısı üç ana tehdit eksenine göre kurulmuş durumda:
- Güneydoğu: Terörle mücadele sahası, en yoğun komanda varlığı, sürekli operasyon.
- İç Anadolu: Rezerv ve eğitim amaçlı. Kayseri, Bolu operasyonlara hızlı destek.
- Batı Hattı: NATO ve Avrupa dengesine yönelik, Trakya ve Marmara'da konuşlu.
Yeni Tugaylar Nereye Kurulacak?
- Güney Hattında Yoğunlaşma: Yeni tugayların önemli bir kısmı Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis ve Mardin hattında kurulacak. Suriye'de belirsizliğin devam etmesi riski var, Irak kuzeyine yönelik operasyonların devam etmesi bekleniyor. Sınır boyunca sürekli bir komando tugayı kuşağı oluşturulacak.
- Doğu Anadolu Hattı Güçlendirilecek: Van, Ağrı, Iğdır hattında kurulacak. Çünkü İran hattı yeni risk alanı oluşturuyor. Kafkasya'dan kaynaklı riskler artıyor.
- Trakya ve Ege Hattı: NATO baskısı nedeniyle tugay sayısı artacak. Edirne, Tekirdağ, Balıkesir'de kurulacak. Bu hat, NATO'nun Rusya'ya karşı doğu kanadını oluşturuyor. Yunanistan ile gerginlik potansiyeli devam ediyor.
- İç Anadolu Mobil Yedek Kuvvet: Konya ve Ankara çevresinde kurulacak. Hızlı hava intikali, ülke içi denge nedeniyle bu hatta kurulacak.
- Karadeniz Hattı: Samsun-Ordu-Giresun'da Ukrayna savaşı sonrasında stratejik hale gelen Karadeniz için oluşturulacak.
Her Yere Gidebilecekler
Eskiden komando tugayları sabit bölgeye bağlı olarak görev yapıyordu. Sadece yedek güçler, hava indirme tugayları ihtiyaç duyulduğunda terörle mücadele operasyonlarında kullanılıyordu. Şimdi tugaylar mobil görev gücü olarak kullanılacak. Şırnak'taki birlik Libya'ya gidebilecek. Kayseri'deki birlik Ukrayna için görev yapabilecek. Komando tugayları artık yerel değil, küresel operasyon gücü haline getirilecek. Hedef; her coğrafyada konuşlanabilen, modüler, yüksek teknoloji destekli komando ağı oluşturmak.
