Belediyelerin Mali Krizi Derinleşiyor: Reform Taslağı Yolda
Yerel yönetimlerin mali yapılarında yaşanan ciddi bozulma, birçok belediyeyi adeta borç batağına sürüklemiş durumda. Devlete olan SGK prim ve vergi borçlarının yanı sıra, belediye şirketlerinin gelir-gider dengesindeki makasın giderek açılması, başta bağlı şirketler olmak üzere belediyeleri finansal anlamda kara delik haline getirdi.
Personel Giderleri ve Hizmet Sıkıntıları
Toplam giderler içinde personel giderlerinin yüzde 60'ı aşan birçok belediye, maaş ödemekte dahi zorlanırken, temel hizmet sunumlarında da büyük aksamalar yaşanıyor. Bu durum, vatandaşların günlük ihtiyaçlarına yönelik hizmetlerin aksamasına neden oluyor.
AK Parti'nin Reform Taslağı: Giderlere Sıkı Denetim
AK Parti'nin uzun süredir üzerinde çalıştığı yerel yönetimler reform taslağı, belediyelerin harcamalarına sıkı denetim getirmeyi planlıyor. Taslakta öne çıkan başlıklar şunlar:
- Personel giderlerinin sınırlandırılması: Özellikle personel giderlerinin yüzde 30-40'ı aşmaması için yeni tedbirler öngörülüyor.
- İhale süreçlerinde şeffaflık: Belediyelerin ihale süreçlerine tam şeffaflık getirilmesi hedefleniyor.
- Yetki tartışmalarının sonlandırılması: Merkezî idare ile belediyeler arasında giderek artan yetki tartışmalarına son verilmesi planlanıyor.
- Yetki paylaşımının yeniden belirlenmesi: Büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki yetki paylaşımının netleştirilmesi öngörülüyor.
- SGK primlerinin kaynakta kesilmesi: Bu önlem, borç birikiminin önüne geçmek için önerilen formüller arasında yer alıyor.
Yeni Kurallar ve Borç Yönetimi
Taslak ile birlikte, kentsel dönüşüm başta olmak üzere görevini yerine getirmeyen belediyelere yönelik yeni tedbirler alınması planlanıyor. Ayrıca, ön hazırlığı hem teknik hem idari hem de ihtiyaç anlamında yetersiz projelere kaynak tahsisinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Belediyelerin borç yönetiminin belli kriterlere bağlanarak, mevcut borç yüklerinin tasfiyesi için orta-uzun vadeli programlar oluşturulmasına yönelik adımlar atılması da reformun önemli ayaklarından birini oluşturuyor.
Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik
Herhangi bir kamu zararının tespit edilmesi durumunda, bu zararın yöneticilere rücu ettirilmesi ve imar değişikliklerinin sıkı kurallara bağlanması gibi başlıkların da AK Parti'nin taslağında yer alması bekleniyor. Taslakta ayrıca, belediyelerin yaptığı harcamaların belli periyotlarda internet sitelerinden kamuoyuna duyurulmasıyla ilgili bir düzenleme bulunuyor.
Bakanlık Raporundan Çarpıcı Tespitler
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 Faaliyet Raporu'nda da belediyelerin, kurumsal ve mali kaynaklarını ekonomik, etkin ve verimli kullanabilmesi için hizmet önceliklendirmesi ve mevzuat çalışması yapılması gerektiğinin altı çizildi.
Raporda, "Belediyelerin sunduğu hizmetlere ilişkin güncel, sağlıklı ve raporlanabilir verilerin toplanması sağlanmalıdır. Yerel yönetimlerin hizmet standartları belirlenerek, sürecin basitleştirilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması gerekmektedir." ifadelerine yer verildi.
Raporda ayrıca, "Yerel yönetimlerin, merkezî idare vergi gelirlerinden aldığı pay geçmiş yıllara göre artmıştır. Gelirler artmasına rağmen gider artışlarının daha çok olması, öz gelirlerin giderleri karşılama oranını düşürmüştür." denilerek, mali dengesizliğin boyutlarına dikkat çekildi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Islah Mesajları
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bir süredir, yerel yönetimlerde yaşanan problemlere neşter vurulmasının ve yeni bir reform yapılmasının şart olduğunu dile getiriyor. Erdoğan, il özel idareleri de dâhil olmak üzere yerel yönetimlerle ilgili bütün sistemin ‘ıslah’ edilmesine yönelik mesajlar veriyor.
AK Parti'nin yerel yönetimler reform taslağının yasalaştırılmasına ilişkin takvim kısa süre içinde netleştirilecek. Bu reformun, belediyelerin mali disiplinini sağlaması ve hizmet kalitesini artırması bekleniyor.
