Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri 2025 Endeksi Kamuoyuna Sunuldu
Doğu Türkistan'daki insan hakları ihlallerini sistematik bir şekilde belgeleyen Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri 2025 Endeksi, düzenlenen bir programla kamuoyuna duyuruldu. Endeks, Doğu Türkistan İnsan Hakları İzleme Derneği tarafından hazırlandı ve tanıtımı, Fatih Neslişah Sultan Kültür Merkezi'nde gerçekleştirildi.
Endeks Sadece Rapor Değil, Veri Tabanı Niteliğinde
Programda bir sunum yapan Doğu Türkistan İnsan Hakları İzleme Derneği araştırmacısı Zehranur Ertek, 2025 Endeksi'nin yalnızca bir rapor olmadığını, kapsamlı bir veri tabanı olduğunu vurguladı. Ertek, "2024 Endeksi'nde temel sacayağımız haber taramasıydı. 2025 Endeksi'nde ise bu yapıya analiz boyutunu ekledik. Artık sadece ihlalleri sıralayan değil, bu ihlallerin nasıl bir sistematik içerisinde gerçekleştiğini gösteren bir endeks ortaya koyduk" ifadelerini kullandı.
Çin Yönetiminin Propaganda Çabaları Endekste Yer Alıyor
Ertek, geçtiğimiz sene propaganda içerikli haberlerin en yoğun başlık olduğunu belirterek, Çin yönetiminin Doğu Türkistan'da refah, kalkınma ve etnik uyum söylemini öne çıkaran yoğun bir propaganda yürüttüğünü söyledi. "YouTuber'lar ve sözde turizm gezileri üzerinden 'her şey normal' algısı oluşturuluyor. Bu tür haberleri endekse dahil ettik çünkü, propaganda da bir insan hakları ihlalinin üzerini örtme aracıdır" dedi.
Baskı Dijitalleşiyor: Yapay Zekâ Destekli Gözetim Sistemleri Devrede
2025'te baskının dijitalleştiğine dikkat çeken Ertek, "2024'te daha çok fiziksel kamplar ve bürokratik kontrol öne çıkarken, 2025'te yapay zekâ destekli gözetim sistemleri devreye girdi. Kameralar, algoritmalar ve veri tabanları üzerinden insanlar potansiyel suçlu olarak sınıflandırılıyor. Doğu Türkistan, modern dünyanın 'dijital apartheid' modeli haline geliyor" şeklinde konuştu. Bu durum, insan hakları ihlallerinin teknolojiyle nasıl derinleştiğini ortaya koyuyor.
Endeks, bölgedeki insan hakları durumunu anlamak için önemli bir kaynak olarak değerlendiriliyor ve uluslararası toplumun dikkatine sunuluyor.
