İsrail, Filistinli Mahkumlar İçin İdam Cezasını Öngören Yasayı Kabul Etti
İşgalci İsrail, Gazze'de 7 Ekim 2023'ten bu yana sürdürdüğü soykırım eylemlerine paralel olarak Batı Şeria'daki ilhak sürecini hukuki alana taşıdı. İsrail Parlamentosu Knesset, Filistinli mahkumlara idam cezası getiren tartışmalı kanun tasarısını onaylayarak yeni bir kriz dönemini başlattı.
Knesset'te Kritik Oylama: 62 Evet Oyuyla Yasalaştı
Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı İtamar Ben-Gvir'in hazırladığı idam yasa tasarısı, 120 sandalyeli Knesset'te pazartesi günü yapılan son oylamada 62 milletvekilinin "Evet" oyuyla kabul edildi. Bir yasanın kanunlaşması için en az 61 milletvekilinin onayına ihtiyaç duyulan mecliste, bu kritik eşiğin aşılmasında iki Dürzi Arap milletvekili Ekrem Hassun ve Afif Abd'in evet oyları belirleyici rol oynadı.
48 milletvekili "Hayır" oyu kullanırken, bir milletvekili ise çekimser kaldı. Oylama sonucu, İsrail siyasetindeki derin ayrılıkları bir kez daha gözler önüne serdi.
İlhak Sürecine Hukuki Kılıf Arayışı
Uzmanlar, idam yasasının sadece cezai bir düzenleme olmadığını, Batı Şeria'daki ilhak sürecine hukuki meşruiyet kazandırma çabası olduğunu vurguluyor. Ben-Gvir'in yanı sıra Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Savunma Bakanı Yisrael Katz öncülüğünde güvenlik, mülkiyet ve demografi alanında hayata geçirilen keyfi uygulamalar, bu yasayla tamamlanmaya çalışılıyor.
İsrail ordusunun Gazze'deki katliamlara paralel olarak Batı Şeria'nın çeşitli bölgelerinde artırdığı şiddet sonucu binlerce Filistinli yerinden edildi. Smotrich ise Filistinlilere ait arazilerin gasp edilmesi ve yasa dışı Yahudi yerleşimlerinin inşa edilmesi sürecini yönetiyor.
Çifte Standart İçeren Kanun Metni
Knesset'te onaylanan idam kanunu metninde, "İsrail devletini ortadan kaldırma niyetiyle herhangi bir İsrail vatandaşına zarar vererek vefatına sebep olan kişiler, idam ya da ömür boyu hapisle cezalandırılır" ifadeleri yer alıyor. Ancak kanun metninde açıkça "İsrail vatandaşının ölümüne sebep olan" ibaresinin geçmesi, düzenlemenin çifte standart içerdiğini gösteriyor.
- Kanun, bir İsrailliyi öldüren Filistinliye uygulanırken
- Bir Filistinliyi öldüren İsrail vatandaşına uygulanmıyor
- Oslo Anlaşması ve uluslararası hukuka aykırı şekilde Batı Şeria'ya dayatılıyor
Dürzi Milletvekillerinin Kritik Rolü
İki Dürzi Arap milletvekilinin evet oyu, yasanın kabul edilmesinde kilit öneme sahipti. Suriye'de Esed rejiminin 8 Aralık 2024'te devrilmesinin ardından İsrail-Suriye sınırındaki tampon bölgeyi işgal eden İsrail, Süveyda'daki Dürzi azınlığa askeri, siyasi ve ekonomik destek vermişti. İsrail'deki Dürzi lider Muvaffak Tarif'in aktif rol oynadığı bu süreçte, Dürzilerin Knesset'teki iki oyuyla idam yasasını geçirmesi siyasi bir diyet ödemesi olarak yorumlanıyor.
Arap Milletvekilleri Blok Halinde Karşı Çıktı
İki Dürzi milletvekilinin aksine, Knesset'teki Arap milletvekillerinin oluşturduğu üç blok kanunu reddetti:
- Mansur Abbas liderliğindeki "Birleşik Arap Listesi"
- Eymen Avde öncülüğündeki "Değişim İçin Demokratik Arap Cephesi"
- Ahmed el-Tayyibi ve Semir Bin Said'in "Arap Değişim Hareketi Partisi"
Tüm bu bloklar, kanun tasarısına "Hayır" oyu kullandı.
Filistinli Hareketlerden Sert Tepkiler
Knesset'in kararının ardından Filistinli hareketler hızla tepkilerini dile getirdi:
Hamas Hareketi açıklamasında, "Bu kanun, işgalci İsrail'in kanlı tabiatını ispat ederken, insan hakları iddialarını çürütüyor" ifadelerini kullandı.
Fetih Hareketi ise "İsrail, bu kanunla toplu katliamları meşrulaştırmak istiyor" değerlendirmesini yaptı.
İslami Cihad Hareketi'nden yapılan açıklamada, "Yeni kanun, İsrail'deki hapishaneleri yargısız infaz mekanlarına dönüştürecek" uyarısı yapıldı.
Ramallah'taki Filistin hükümeti ise "Knesset'in onayladığı bu tasarı, uluslararası insan hakları yasalarını ihlal eden bir savaş suçudur" açıklamasını yayınladı.
Uluslararası Hukuka Aykırılık İddiaları
İsrail'deki "Vatandaşlık Hakları Enstitüsü", kanunu "Din esaslı ayrımcılık üzerine bina edilmiş faşist ve intikamcı bir kanun" olarak nitelendirdi. Enstitünün açıklamasında, "İki sebep, kanunun iptalini sağlamaya yeter. Birincisi; Knesset'in Batı Şeria'da teşri hakkının olmaması. İkincisi; İsrail'in Batı Şeria'da egemenliğinin olmamasıdır" denildi.
Türkiye'den Kınama, Avrupa'dan Sert Tepki
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, İsrail Meclisi'nde kabul edilen idam cezası düzenlemesini kınayan bir açıklama yayınladı. Açıklamada, "İşgalci güç İsrail'in, Filistinlilere yönelik apartheid rejimini daha da ağırlaştırmayı amaçlayan bu düzenleme, Filistin halkına karşı izlenen inkar, yok etme ve siyasi infaz politikalarının yeni bir tezahürü olup, hukuk dışı ve hükümsüzdür" ifadelerine yer verildi.
Avrupa Parlamentosu'ndaki ikinci büyük siyasi grup Sosyalistler ve Demokratlar (S&D), İsrail'in insan haklarını "tekrar eden ve ciddi şekilde ihlal ettiği" gerekçesiyle AB Konseyi'ne AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın acilen askıya alınması çağrısında bulundu.
İsrail'in İdam Geçmişi ve Yeni Uygulama Endişeleri
İsrail, bugüne kadar idam cezasını yalnızca bir kez kullandı. Adolf Hitler'e Yahudilerin öldürülmesini öngören "Yahudi Sorununun Nihai Çözümü" önerisiyle Holokost Mühendisi olarak anılan Otto Adolf Eichmann, 1962'de İsrail'de yargılanarak idam edilmişti.
İsrail'deki Arap Azınlıkları Hukuk Merkezi (Adalah) Hukuk Direktörü Dr. Suhad Bishara, yeni yasanın Filistinlileri hedef alan devlet onaylı bir infaz mekanizması olduğunu belirterek, "Bu yasa, hiçbir tehdit oluşturmayan kişilerin devlet eliyle soğukkanlı şekilde öldürülmesini kurumsallaştırıyor" dedi. Bishara, Adalah olarak yasaya karşı Yüksek Mahkeme'ye acil başvuruda bulunacaklarını açıkladı.
