1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren kanun kapsamında, emekli aylığı alanların prim borçları artık aylıklarından kesilecek. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yayımladığı genelge ile kesinti usul ve esaslarını belirledi. Kanun, SGK'ya prim borçlarını aylıklardan yüzde 25'e varan oranlarda kesme yetkisi verirken, SGK bu oranı yüzde 10 olarak uygulayacak.
Kimlerin aylığından kesinti yapılacak?
Genelgeye göre, sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalının aylık bağlanma tarihinden önceki döneme ait genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları ile kendi sigortalılığından kaynaklanan prim ve prime ilişkin borçlar, ödenmekte olan gelir veya aylıklardan kesilecek. Ayrıca, aktif sigortalıyken vefat edenlerin veya aylık bağlandıktan sonra vefat edenlerin prim borçları, hak sahibi eş, çocuk ve ana/babalara bağlanan ölüm aylıklarından tahsil edilecek. Hak sahiplerinin kendi GSS prim borçları da kendi ölüm aylıklarından kesilecek.
Sadece borcu olan kişiden bağlanan ölüm aylığından kesinti
Prim borcu olan kişiden dolayı ölüm aylığı alanlar, aynı zamanda kendi sigortalılıklarından emekli aylığı veya başka birinden ölüm aylığı alıyorlarsa, bu aylıklardan kesinti yapılmayacak. Kesinti sadece borcu bulunan kişiden bağlanan ölüm aylığından uygulanacak. Örneğin, Ayşe Hanım babasından değil eşinden ölüm aylığı alıyorsa ve babasının prim borcu varsa, eşinden aldığı aylıktan kesinti olmaz. Ancak borçlu kişiden aylık alıyorsa kesinti yapılır. Örneğin Fatma Hanım hem eşinden hem babasından ölüm aylığı alıyorsa ve babasının borcu varsa, sadece babasından bağlanan aylıktan kesinti yapılır.
Hangi aylıklardan kesinti yapılmayacak?
5774 Sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun ve 5233 Sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanan aylıklardan prim borcu için kesinti yapılmayacak.
Hangi borçlar için kesinti yapılacak?
Emekli aylığı ile dul ve yetim aylığından kesinti yapılarak tahsil edilecek borçlar şunlar: GSS prim borçları, 506 sayılı Eski SSK Kanunu kapsamındaki isteğe bağlı sigorta ve topluluk sigortası primleri, 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortası primleri, BAĞ-KUR prim borçları, kamu görevlilerinin 5434 sayılı Kanuna göre borçlanma yaptıkları ve tamamı tahsil edilmeyen borçları ile intibak tashihinden kaynaklanan prim/kesenek borçları, tarım veya orman işlerinde çalışan işçiler (ek5) ile şehiriçi toplu taşıma aracı çalışanları ve ayda on günden az çalıştırılan sanatçıların (ek6) prim borçları.
Yüzde 10 kesinti nasıl uygulanacak?
SGK genelgesine göre, prim borcu bulunanların emekli aylığı ile bunlardan bağlanan dul ve yetim aylığının yüzde 10'u oranında kesinti yapılacak. Örneğin, Hatice Hanım eşinden dul aylığı ve kendi sigortalılığından yaşlılık aylığı alıyorsa ve her iki aylık için prim borcu varsa, her iki aylıktan da yüzde 10 kesinti yapılacak. Tahsilat, zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanarak gerçekleştirilecek.
Yersiz ödemeler nedeniyle aylığında kesinti olanlara kolaylık
SGK tarafından yapılan fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklı kesintiler devam ederken yeni prim borçları ortaya çıkarsa, yeni borç için kesinti mevcut kesinti sona erdikten sonra başlayacak.
Kesintilere itiraz edilebilecek
Vatandaşlar, sonradan ortaya çıkan prim borçları için yapılan kesintilere itiraz edebilecek. GSS borçları için borç sahibinin son ikametgah adresindeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne, diğer prim borçları için dosyanın bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü veya merkezine, 5434 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun'un 4/c bendi kapsamındaki kişiler ise Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Primler Dairesi Başkanlığına itiraz başvurusu yapabilecek.
