Ticaret Bakanlığı, gümrük ve dış ticaret işlemlerine yönelik sonradan kontrol ve ikincil kontrol faaliyetlerinin aralıksız sürdüğünü açıkladı. Bakanlık, son 2,5 yılda gerçekleştirilen firma denetimleri ve beyanname incelemeleri sonucunda toplam 28,7 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenerek usulsüz gümrük ve dış ticaret işlemlerine geçit verilmediğini bildirdi.
Denetimlerde büyük artış
Bakanlığın paylaştığı verilere göre, 2024 yılında 5,5 milyar lirası ikincil kontrol, 1,3 milyar lirası sonradan kontrol kapsamında olmak üzere toplam 6,8 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi. Bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 98 artış gösterdi. 2025 yılında ise 11,8 milyar liralık ikincil kontrol ve 1,8 milyar liralık sonradan kontrol işlemiyle toplam 13,6 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı alınırken, yıllık bazda yüzde 100 artış kaydedildi.
2026'nın ilk 6 ayında 8,3 milyar TL
2026 yılının ilk altı ayında da denetimler hız kesmedi. Bu dönemde 6,5 milyar lirası ikincil kontrol, 1,8 milyar lirası sonradan kontrol kapsamında olmak üzere toplam 8,3 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi. Böylece geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 artış gerçekleşti.
Riskli firmalar ileri analitik sistemlerle belirleniyor
Açıklamada, Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda yalnızca yetişmiş insan kaynağından değil, ileri veri analitiği tekniklerinden de yararlanıldığı belirtildi. Bu kapsamda Sonradan Kontrol Puanlama Sistemi (SKPS), İkincil Kontrol Alarm Sistemi (İKAS), Dahilde İşleme Kontrol Programı (DİKOP) ve Kıymet Alarm Sistemi (KIYAS) kullanılarak yüz binlerce firma ve milyonlarca gümrük beyannamesi arasından riskli görülen işlemlerin tespit edildiği ifade edildi.
Bakanlık, belirlenen riskli firmaların Ticaret Bakanlığı müfettişleri tarafından sonradan kontrol denetimine alındığını, şüpheli gümrük beyannamelerinin ise 18 Bölge Müdürlüğü bünyesindeki kontrol şubeleri tarafından ikincil kontrol incelemesine tabi tutulduğunu bildirdi.
Mevzuata uygunluk hız kesmeden kontrol ediliyor
Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, geçmiş dönemlere ait gümrük ve dış ticaret işlemlerinin mevzuata uygunluğunun sonradan kontrol mekanizmalarıyla hız kesmeden denetlendiği belirtildi. Açıklamada, işlemlerini kurallara uygun şekilde gerçekleştiren dış ticaret erbabının haklarını korumak amacıyla yürütülen bu kontroller sayesinde devletin vergi gelirlerindeki kayıp ve kaçağın önüne geçildiği vurgulanarak, 'Sonradan Kontrol Firma Denetimleri ve İkincil Kontrol Beyanname İncelemeleri kapsamında son 2,5 yılda toplam 28,7 milyar lira ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenmiştir.' ifadelerine yer verildi.
Açıklamanın sonunda, 'Gümrük ve dış ticaret işlemlerinin kurallara uygun şekilde gerçekleştirilmesi ve vergi gelirleri üzerindeki kayıp kaçağın en aza indirilmesi amacıyla yürütülen söz konusu kontroller önümüzdeki dönemlerde de en etkin şekilde Ticaret Bakanlığımızca uygulanmaya devam edilecektir.' denildi.
