İslam Dünyası Sivil Toplum Kuruluşları Birliği (İDSB) ve Türkiye Gönüllü Teşekküller Vakfı (TGTV), İDSB Genel Sekreteri Eyüp Akbal'ın da yer aldığı bir heyetle 13-16 Nisan tarihleri arasında Suriye'ye kapsamlı bir ziyaret gerçekleştirdi. Şam, Halep, Humus ve Der'a başta olmak üzere yapılan temaslarda, Suriye'nin yeniden inşası, insani yardımdan sürdürülebilir kalkınmaya geçiş ve sivil toplum iş birlikleri ele alındı. Kamu kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum temsilcileriyle yapılan görüşmelerde, ülkenin mevcut durumu çok boyutlu şekilde değerlendirildi.
Sürdürülebilir Kalkınma Yaklaşımı
Ziyaret kapsamındaki görüşmelerin ortak vurgusu, Suriye'de yürütülen çalışmaların artık yalnızca acil insani yardımlarla sınırlı kalmaması gerektiği yönünde oldu. Taraflar, kalıcı iyileşmenin ancak istihdam, üretim ve altyapı yatırımlarıyla mümkün olacağı konusunda görüş birliğine vardı. Bu çerçevede sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı, temasların ana eksenini oluşturdu.
İDSB Genel Sekreteri Eyüp Akbal, ziyaretlere ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: "Suriye'nin yeniden ayağa kalkması, yalnızca binaların değil; umudun, üretimin ve toplumsal yapının yeniden inşası anlamına gelmektedir. Bu süreçte kısa vadeli ihtiyaçların karşılanması kadar, kalıcı çözümler üretecek bir yaklaşımın benimsenmesi büyük önem taşımaktadır. İnsani yardımlar elbette kıymetlidir; ancak kalıcı çözüm, üretim, istihdam ve güçlü bir toplumsal yapının inşasından geçmektedir. Türkiye ile Suriye arasında kurulacak sivil toplum iş birliklerinin bu sürece önemli katkılar sunacağına inanıyoruz. İDSB olarak biz de çalışmalarımızı sürdürülebilir kalkınma perspektifiyle şekillendirmeye devam ediyoruz."
2027'de 'Çadırsız Suriye' Hedefi
İDSB heyetinin Suriye Acil Durumlar ve Afet Bakanlığı ile yaptığı görüşmelerde öne çıkan en önemli başlıklardan biri, 2027 yılı sonuna kadar çadır kentlerin tamamen kapatılmasını hedefleyen strateji oldu. Yaklaşık 1,2 milyon yerinden edilmiş kişinin memleketlerine dönmesi planlanırken, bu sürecin altyapı, istihdam, güvenlik ve koordinasyon temelinde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Bu doğrultuda İDSB üyesi sivil toplum kuruluşlarının Suriye'nin yeniden inşasına yönelik hazırladığı projelerin toplam hacminin 154 milyon dolara ulaştığı belirtildi. Eğitim, sağlık, tarım ve şehircilik gibi birçok alanı kapsayan bu projelerin, ülkenin yeniden ayağa kalkmasında önemli rol oynaması bekleniyor.
Altyapı, Sağlık ve Eğitim Krizi
Der'a Valiliği ile yapılan görüşmelerde, savaşın bölge üzerindeki yıkıcı etkileri kapsamlı şekilde ele alındı. Sağlık altyapısındaki eksiklikler, eğitim kurumlarının büyük ölçüde zarar görmesi ve suya erişimde yaşanan kriz, bölgenin en acil sorunları arasında yer aldı. Yerel yönetim, özellikle sağlık ve eğitim yatırımlarına öncelik verilmesini talep ederken, İDSB heyeti bu alanlarda iş birliğine hazır olduklarını dile getirdi.
Türkiye Deneyim Aktaracak
Toplantılarda yeni eğitim kompleksleri, hastanelerin güçlendirilmesi ve modern sağlık tesislerinin kurulması gibi projeler konuşuldu. Türkiye ile akademik iş birlikleri ve burs programları da değerlendirildi. İstanbul Teknik Üniversitesi başta olmak üzere Türk akademik kurumlarının şehir planlama ve akıllı şehirler alanında teknik destek sunması planlanırken, Suriye'nin bir tarım ülkesi olduğu vurgulanarak tarımsal potansiyelin yeniden harekete geçirilmesi için çalışmaların hızlandırılması gerektiği görüşüldü. Atıl durumdaki tarım arazilerinin tekrar kullanıma açılması gündeme alındı.
Görüşmelerde Suriye'nin kuzeyinde daha önce inşa edilen briket evler ve yerleşim alanlarının jeolojik ve altyapısal incelemelere tabi tutulması da ele alınarak, güvenli olan bölgelerin modernize edilerek yeni idari merkezlere dönüştürülmesi kararı alındı. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Şehir Araştırmaları Merkezi bünyesindeki mühendis ve mimarlar, kriz sonrası modern şehircilik, akıllı şehirler ve kalıcı barınma çözümleri için tam destek teklif ederken, bu kapsamda Haziran ayında Halep'te bir çalıştay düzenlenmesi planlandı.
Eğitim Altyapısı ve 7 Bin Okulun Onarımı Gündemde
Suriye Vakıflar Bakanlığı ve yerel valiliklerle yapılan görüşmelerde, eğitim altyapısındaki ağır tahribat da masaya yatırıldı. Savaş nedeniyle yaklaşık 2 milyon çocuğun eğitimden uzak kaldığı tespiti paylaşılırken, ülke genelinde 7.000 okulun acil restorasyona ihtiyaç duyduğu vurgulandı. Özellikle Der'a bölgesinde bulunan 960 okuldan 120'sinin tamamen yıkılmış olması, eğitim alanındaki ihtiyacın boyutlarını gözler önüne serdi. İDSB heyeti, bu kapsamda sadece fiziksel onarımlarla yetinilmeyip, Türkiye'deki başarılı eğitim modellerinin bölgeye taşınması ve üniversiteler arası akademik iş birlikleriyle yeni eğitim komplekslerinin kurulması yönünde kapsamlı planlarını paylaştı.
Vakıf ve Şehircilik Tecrübesi de Aktarılacak
Zarar gören bin 500 caminin ihyası ve okulların yeniden inşası gibi öncelikli hedefler doğrultusunda, Türkiye'nin vakıf ve şehircilik tecrübesinin sürece doğrudan katkı sunacağı belirtildi. Gerçekleştirilen temaslar sonucunda, kurumlar arası koordinasyonu güçlendirecek ortak komisyonların kurulması, bürokratik süreçlerin kolaylaştırılması ve düzenli istişare mekanizmalarının oluşturulması konusunda mutabakata varıldı. Suriye'nin savaş sonrası yeniden ayağa kalkma sürecinde; barınma, eğitim, sağlık ve imar alanlarındaki kurumsal tecrübelerden en üst düzeyde faydalanılması için ortak çalışma grupları kurulması kararlaştırıldı. İDSB heyeti, ziyaretin ardından Suriye'nin ihtiyaçlarını analiz eden kapsamlı bir rapor hazırlayarak kamuoyu ile paylaşacak.
