Yeşilay'dan Gençlere Sosyal Medya Bağımlılığı Konusunda Kritik Uyarı
Bir asrı aşkın süredir bağımlılıklarla mücadele eden Türkiye Yeşilay Cemiyeti, toplumsal bilinci artırmak ve bilimsel bir yol haritası oluşturmak amacıyla yürüttüğü araştırmalar kapsamında önemli bir raporu daha kamuoyuyla paylaştı. Daha önce "Bağımlılıkların Ekonomiye Maliyeti", "Kumar Raporu" ve "Tütün Raporu"'nu açıklayan Yeşilay, bu kez Sosyal Medya Araştırma Raporu'nu yayınlayarak dijital bağımlılığa dikkat çekti.
Sosyal Medya Kullanımı Dünya Ortalamasının Üzerinde
Rapora göre, Türkiye'de haftalık sosyal medya kullanım süresi ortalama 25 saate ulaşıyor. Bu rakam, dünya ortalaması olan 19 saatin önemli ölçüde üzerinde seyrediyor. Araştırmada, katılımcıların %70'inin günde 3 saat ve üzeri sosyal medya kullandığı belirtilirken, kullanıcıların büyük bir kısmının sosyal medyayı duygusal bir kaçış mekanizması olarak tanımladığı görülüyor.
Bağımlılık Diğer Riskleri Tetikliyor
Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, raporla ilgili yaptığı açıklamada, "Sosyal medya hem bağımlılık oluşturuyor hem diğer bağımlılıklara zemin hazırlıyor" ifadelerini kullandı. Araştırma bulguları, sosyal medyada geçirilen sürenin artmasıyla birlikte ilişki başlatma, stresle başa çıkma ve plan yapma gibi temel yaşam becerilerinin olumsuz etkilendiğini ortaya koyuyor.
Zararlı İçeriklere Maruz Kalma Oranları Yüksek
Raporda, özellikle genç kullanıcıların zararlı içeriklere maruz kalma riskinin yüksek olduğu vurgulanıyor. Kullanıcıların %30'u sosyal medya platformlarında kumar ve bahis içerikleriyle karşılaştığını, %20'si ise tütün ve alkol içeriklerine maruz kaldığını ifade ediyor. Ayrıca, 12–19 yaş arası gençlerin uyuşturucu içerikli paylaşımlara maruz kaldıkları günlerde madde kullanım risklerinin 30 kat arttığı belirtiliyor.
Yeşilay Danışmanlık Merkezi Verileri Endişe Verici
Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) verilerine göre, internet bağımlılığı başvurularının önemli bir bölümünü sosyal medya kullanıcıları oluşturuyor. Danışanların büyük çoğunluğu akıllı telefonlarını temel olarak sosyal medya uygulamalarına erişmek amacıyla kullanıyor. Sosyal medya bağımlılığı nedeniyle YEDAM'a başvuran bireylerin kullanım sürelerinin ortalama 6 saat olduğu ve bir yıllık takip sonucunda belirgin bir düşüş sağlandığı ifade ediliyor.
Davranışsal Bağımlılıklar Ciddi Tehdit Oluşturuyor
Doç. Dr. Mehmet Dinç, basın toplantısında yaptığı konuşmada, "Davranışsal bağımlılıklar bugün toplum için çok ciddi bir tehdit noktasına gelmiş durumda" dedi. Yeşilay olarak önleme, rehabilitasyon ve savunuculuk alanlarında bütüncül bir yaklaşımla çalışmalarını sürdürdüklerini belirten Dinç, sosyal medyanın kontrolsüz ve yoğun kullanımının özellikle gençlerde bağımlılık riskini artırdığını vurguladı.
Çözüm Önerileri ve Önlemler
Raporda, sosyal medya bağımlılığıyla mücadele için şu öneriler sunuluyor:
- Dijital okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması,
- Sosyal medya kullanımına yönelik minimum yaş sınırının belirlenmesi,
- Zararlı içerik ve reklamların daha etkin biçimde denetlenmesi,
- Gençlere yönelik hedef odaklı önleme programlarının güçlendirilmesi,
- Bağımsız bir davranışsal bağımlılıklar araştırma merkezinin hayata geçirilmesi.
Araştırma, Türkiye genelinde bin 195 katılımcının dahil olduğu kapsamlı bir çalışma olarak politika yapıcılar, eğitimciler ve aileler için önemli bir referans niteliği taşıyor. Yeşilay, bu raporla sosyal medya bağımlılığının alışkanlığın ötesinde, duygusal düzenleme, kaçış ve ödül mekanizmalarıyla beslenen bir döngü olduğunu bilimsel verilerle ortaya koymayı hedefliyor.
