Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma sonrası yoksulluk nafakasının süresiz olarak bağlanmasına imkan tanıyan düzenlemeyi iptal etti. Karar, Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin başvurusu üzerine Genel Kurul'da esastan görüşülerek oy çokluğuyla alındı. Başvurunun, Antalya'da görülen bir boşanma davasından kaynaklandığı öğrenildi.
Antalya'da yaşayan bir çift, evliliklerinin üzerinden henüz bir yıl geçmeden boşanma kararı aldı. Davacı kadın, boşanma davasında aylık 8 bin TL yoksulluk nafakası ile 500 bin TL maddi ve 500 bin TL manevi tazminat talebinde bulundu. Ayrıca yoksulluk nafakasının her yıl TÜFE oranında artırılmasını istedi. Davanın görüldüğü Antalya 12. Aile Mahkemesi ise talepleri değerlendirmeden önce dikkat çeken bir ara karara imza attı. Mahkeme, süresiz nafaka uygulamasını düzenleyen hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine vararak dosyayı AYM'ye taşıdı.
Yeni ailelerin huzurunu etkileyebilir
Mahkemenin AYM'ye gönderdiği başvuruda, nafakanın süresiz şekilde devam etmesinin nafaka yükümlüsünün yaşamı üzerinde uzun vadeli sonuçlar doğurduğu belirtildi. Başvuruda, bu durumun kişinin mülk edinme imkanını, yeniden evlenmesini ve kuracağı yeni ailenin refahını olumsuz etkileyebileceği ifade edildi. Ara kararda ayrıca süresiz nafaka uygulamasının, özel hayat ve aile hayatına saygı hakkı, mülkiyet hakkı, eşitlik ilkesi ve ailenin korunmasına ilişkin anayasal güvenceler yönünden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Oy çokluğuyla iptal
Başvuruyu Genel Kurul gündeminde esastan görüşen Yüksek Mahkeme, boşanan eşe süresiz nafaka verilmesine imkan tanıyan düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti. Kararın 12 üyenin kabul, 3 üyenin ise ret oyu vermesiyle alındığı belirtildi. Kararın, Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi için TBMM'ye 9 aylık süre tanındı. Kararın gerekçesinin Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte yeni düzenlemenin çerçevesinin de netleşmesi bekleniyor.
Mevcut düzenleme ne diyordu?
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde, “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” hükmü yer alıyordu.
Yeni formül masada
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının ardından gözler yeni yasal düzenlemeye çevrildi. Adalet Bakanlığı'nca üzerinde çalışılan formüller arasında, nafaka süresinin evlilik süresine göre belirlenmesi öne çıkıyor. Kısa süreli evliliklerde uzun yıllar veya süresiz nafaka ödenmesinin önüne geçilmesi hedeflenirken, evlilik süresinin nafakanın ne kadar süreyle verileceğini belirleyen temel kriterlerden biri olması planlanıyor.
Taslak çalışmalarda, 3 yıl evli kalanlara 5 yıl, 5 yıl evli kalanlara 7 yıl, 10 yıl evli kalanlara ise 12 ila 15 yıl arasında nafaka bağlanması gibi seçeneklerin değerlendiriliyor. Nihai sürenin ise evliliğin süresi, tarafların ekonomik durumu, yaşı, çalışma imkânı ve çocuk bulunup bulunmaması gibi kriterler dikkate alınarak belirlenmesi öngörülüyor.
Sosyal yardım desteği gündemde
Yeni düzenleme kapsamında, nafaka süresi sona eren ancak herhangi bir geliri bulunmayan kadınlar için sosyal yardım mekanizmalarının devreye alınması da gündemde. Edinilen bilgilere göre, özellikle çocuk sahibi ve ekonomik açıdan dezavantajlı durumda bulunan kadınların mağduriyet yaşamaması amacıyla devlet destekli yardım modelleri üzerinde çalışılıyor.
Adalet ve hakkaniyete uygun
AYM'nin iptal kararına ilişkin sosyal medyadan açıklama yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, “Anayasa Mahkemesi'nin, Türk Medeni Kanunu’ndaki ‘süresiz nafaka’ düzenlemesine ilişkin verdiği iptal kararını, adalet ve hakkaniyet ilkeleri adına son derece kıymetli buluyoruz. AYM'nin tanıdığı yasal süreci de dikkate alarak, bir tarafı ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında mağdur etmeyen, hakkaniyete uygun yeni yasal düzenlemeyi yüce Meclisimizin takdirine sunacağız” ifadelerini kullandı.
