Hürmüz Boğazı Yeniden Kapatıldı: İran ve ABD Arasında Gerilim Tırmanıyor
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) yetkilileri, dün Tesnim Haber Ajansı'na yaptıkları açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın yeniden tüm geçişlere kapatıldığını resmen duyurdu. Bu karar, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin cuma günü boğazın tüm ticari geçişlere açıldığını ilan etmesinin ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump'ın, geçtiğimiz hafta İran limanlarına yönelik başlattığı askeri kuşatma ve ambargoyu, ateşkes sonrası nihai anlaşmaya ulaşılana kadar sürdüreceğini açıklaması, İran'ın bu hamlesinin arkasındaki temel neden olarak gösteriliyor. Taraflar, 8 Nisan'da iki hafta sürecek bir ateşkes ilan etmişti, ancak sürenin dolmasına 4 gün kala yükselen gerilim, son dönemde savaşın tamamen sona ermesi yönünde güçlenen umutları ciddi şekilde zedeliyor.
Gemi Geçişlerine Ateş Açıldı: Enerji Piyasaları Alarmda
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatmasının hemen ardından, enerji nakliyatı piyasasını takip eden Tanker Tacks internet sitesinin verdiği bilgiye göre, boğazdan geçmeye çalışan iki Hint gemisine ateş açıldı. Ateş açılan gemilerden birinin, iki milyon varil petrol taşıyan dev bir tanker olduğu aktarıldı. Ayrıca, 23 geminin DMO tarafından yapılan uyarıların ardından boğaza girmeden geri döndüğü ifade edildi. İngiltere Deniz Operasyonları Kurulu, gemilere DMO'ya ait hücum botlar tarafından ateş açıldığı bilgisini doğruladı. Gelişmelerin ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, savaş helikopterlerinin Hürmüz Boğazı üzerinde devriye uçuşlarına başladığı bildirildi, bu da bölgedeki askeri hazırlığın arttığını gösteriyor.
Trump'ın Baskı Stratejisi ve İran'ın Rest Çekmesi
ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın cuma günü Hürmüz Boğazı'nı açma kararının ardından, "İranlılar, bundan sonra hiçbir şekilde boğazı kapatmayacaklarını söylediler" diyerek anlaşmanın yakın olduğunu iddia etmişti. Ancak Trump, geçtiğimiz haftadan beri İran limanlarına yönelik uygulanan kuşatma ve ambargonun "nihai anlaşma olana kadar" süreceğini de açıklamıştı. Uzmanlar, Trump'ın ambargo kozunu müzakerelerde baskı aracı olarak kullanmak istediğine dikkat çekiyor. DMO'nun dün yeniden Hürmüz Boğazı'nı kapatması ise, İran'ın Trump'a rest çekmesi şeklinde yorumlanıyor. İran cephesi, Trump'ın ambargo kozuna karşı müzakereler öncesi elinin güçlü olmasını istiyor ve bu hamleyle pazarlık gücünü artırmayı hedefliyor.
Ateşkes Uzatılmayabilir: Trump'tan Sert Açıklamalar
İran ile ABD arasında, 8 Nisan'da iki haftalık ateşkes ilan edilmesinden sonra başlayan müzakerelerde ilerlemeler kaydedilse de, Trump'ın tehdit dilini terk etmemesi dikkat çekiyor. ABD Başkanı, dün gazetecilere yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın bundan sonra kesinlikle kapanmayacağını iddia etti. Diplomatik sürecin başarısız olması durumunda askeri seçeneklerin masada olduğunu vurgulayan Trump, "uzlaşma sağlanamaması durumunda bu tahliye işlemini dostane olmayan ve çok daha farklı yöntemlerle hayata geçireceklerini" belirtti. Trump ayrıca, süresinin dolmasına 4 gün kalan ateşkes hakkında da müzakerelerden sonuç alınamaması halinde süreyi uzatmayabileceklerini dile getirdi, bu da ateşkesin sona erme riskini artırıyor.
İran'dan Sert Tepkiler: Hamaney ve Kalibaf'tan Mesajlar
Gerilimin artmasının ardından İran dini lideri Ayetullah Mucteba Hamaney tarafından yayınlanan açıklamada, İran'ın barışa da savaşa da hazır olduğu vurgulanırken, "Kuvvetlerimiz düşmanı bir kez daha yenilgiye uğratmak için hazır" denildi. Trump'ın açıklamalarına yanıt ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'tan geldi. Kalibaf, Trump'ın sık sık sosyal medyadan yaptığı açıklamalara atıf yaparak, "Hürmüz Boğazı ile ilgili düzenlemeler sosyal medyada değil sahada yapılır" diye konuştu. Trump'ın sosyal medyadan yaptığı açıklamalarda Hürmüz Boğazı'na ilişkin süreçle ilgili 7 kez yalan söylediğini belirten Kalibaf, "Savaşta bu yalanlarla kazanmadılar ve müzakerelerde de bir yere varamayacaklar" değerlendirmesini yaptı.
Müzakereler Belirsizliğini Koruyor: İran Masaya Oturmayabilir
Restleşme şiddetlenirken ateşkesin sona ermesine az bir zaman kala, ikinci tur müzakerelerin yapılıp yapılmayacağına ilişkin tartışmalar da sürüyor. CNN'de yer alan haberde, yeni oturumun 20 Nisan Pazartesi günü Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılacağı iddia edildi. Ancak Tesnim Haber Ajansı'na bilgi veren İranlı üst düzey yetkililer, ABD tarafına müzakerelerin ikinci oturumuna heyet gönderilmeyeceğinin iletildiğini bildirdi. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ise iki ülke arasındaki gerilimi düşürmek için çabaladıklarını ifade etti, ancak İran'ın tutumu müzakerelerin geleceğini belirsiz hale getiriyor.
Savaşa Hazırlık Sinyalleri: Askeri Hareketlilik Artıyor
Ateşkesin bitimine az bir süre kala taraflar, yeniden savaş düzenine döneceklerinin sinyallerini verdi. İran Devrim Muhafızları'ndan "ABD'nin uyguladığı deniz ablukası kalkana kadar Hürmüz Boğazı kapalı kalacak" açıklaması gelirken, ABD Başkanı Trump'ın Hürmüz'ün yeniden kapatılması ve İran ile müzakereleri değerlendirmek üzere Beyaz Saray'da acil toplantı düzenlediği öğrenildi. Ayrıca Amerikan tarafı bölgeye çok sayıda uçak gönderdi. Uçakların çoğunluğunu C-17A Globemaster III tipi askeri nakliye uçağı oluşturuyor. En az 8 nakliye uçağının Orta Doğu'ya hareket ettiği bildirildi, bu da olası bir çatışma durumuna hazırlık olarak yorumlanıyor.
