Hürmüz Boğazı Krizi Asya Ekonomilerini Felç Etti
Orta Doğu'da Hürmüz Boğazı'nın kapanma riski, küresel bir enerji şokuna yol açarken, özellikle Asya ülkeleri bu krizden ağır darbe aldı. Birçok ülke, yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla acil önlemler devreye soktu. Mesai saatlerinin kısaltılması, uzaktan çalışma düzenine geçiş ve üniversitelerde erken tatil gibi adımlar atıldı. Hatta üç aylık ithalata eş değer rezervi bulunan Çin bile, akaryakıt fiyatlarındaki yüzde 20'lik artış karşısında düzenlemeye gitmek zorunda kaldı.
Filipinler'de Ulusal Acil Durum İlan Edildi
Filistin'den yaklaşık 7 bin kilometre uzakta olmasına rağmen, krizden en çok etkilenen ülkelerden biri Filipinler oldu. Ülkede "Ulusal Acil Durum" ilan edildi ve özellikle ulaşım sektörü büyük bir darbe aldı. Başkentte çalışan "jeepney" sürücülerinin günlük kazançları dörtte bir oranına gerilerken, birçok sürücü masrafları karşılayamadığı için işi bırakmak zorunda kaldı. Balıkçılar ve çiftçiler ise yüksek yakıt maliyetleri nedeniyle üretimlerini durdurmak zorunda kaldı. Hükümetin açıkladığı nakit yardım planı ise halk tarafından yetersiz bulundu ve protestolara yol açtı.
Tayland'da Enerji Tasarrufu Seferberliği Başlatıldı
Tayland hükümeti, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin ardından bir dizi tasarruf tedbirini hayata geçirdi. Kamu yayıncısı Thai PBS'nin sunucuları, hava sıcaklığına rağmen yayında ceketlerini çıkararak enerji tasarrufuna dikkat çekti. Tüm kamu kurumlarına evden çalışma talimatı verilirken, klimaların 26-27 derecenin altına düşürülmemesi istendi. Yetkililer, krizin sürmesi durumunda enerji arzının korunması için daha sert önlemlerin alınabileceğini belirtti ve halkı tasarrufa davet etti.
Sri Lanka ve Myanmar'da Yakıt Karnesi Dönemi Başladı
2022 yılındaki finansal krizden yeni çıkan Sri Lanka, bu kez parası olmasına rağmen yakıt bulamama sorunuyla karşı karşıya kaldı. Hükümet, çarşamba günlerini resmi tatil ilan etti ve akaryakıt tüketimi için kota (rasyon) sistemine geçti. İstasyonlardaki uzun kuyruklar nedeniyle halk işlerine gidemez hale geldi ve ekonomik aktivite büyük ölçüde yavaşladı. İç savaşın sürdüğü Myanmar'da ise özel araçlar için "tek-çift plaka" benzeri gün aşırı yakıt alım politikası uygulandı. Bu durum sadece iş hayatını değil, sosyal hayatı da felç ederken, ülkede yeni bir karaborsanın oluşmasından endişe ediliyor.
Hindistan'da Sanayi Üretimi Durma Noktasına Geldi
Dünyanın en kalabalık ülkesi Hindistan, Orta Doğu'daki krizden en derin etkilenen ülkeler arasında yer aldı. Batıdaki Gujarat eyaletinde gaz arzındaki sıkıntı nedeniyle seramik endüstrisi bir ay boyunca kepenk kapattı. Sektörde çalışan 400 bin kişi işsizlik ve açlık tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Hindistan'ın kullandığı likit petrol gazının (LPG) yaklaşık yüzde 60'ı ithal ediliyor ve bu sevkiyatın yüzde 90'ı Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Mumbai gibi metropollerde gaz bulunamadığı için restoranların beşte biri kapandı, menülerden uzun süre pişmesi gereken yemekler çıkarıldı. Ülke genelinde mutfak tüpü alabilmek için uzun kuyruklar oluştu ve halk günlük yaşamda ciddi zorluklar yaşamaya başladı.
Bu kriz, Asya ülkelerinin enerji bağımlılığını ve küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıklarını bir kez daha gözler önüne serdi. Hükümetlerin acil önlemleri, kısa vadede rahatlama sağlasa da, uzun vadeli çözümler için enerji çeşitlendirmesi ve yerel kaynaklara yönelme ihtiyacı artıyor.
