İstanbul'un en yoğun ulaşım hatlarından biri olan metrobüste, yolcu güvenliğini ve erişimini tehdit eden ciddi bakım sorunları ortaya çıktı. Sayıştay'ın 2024 yılı Denetim Raporu, günde milyonlarca yolcunun kullandığı sistemdeki planlama hatalarını ve bunun yol açtığı krizi tüm çıplaklığıyla gösterdi.
Bakım Planlaması Masa Başında Yapıldı
Raporda dikkat çeken ilk nokta, bakım-onarım çalışmalarının yolcu yoğunluğu dikkate alınmadan, masa başında hazırlanmış bir plana göre yürütülmesi oldu. 52 kilometrelik hat üzerinde hizmet veren 44 istasyondaki asansör ve yürüyen merdivenlerin bakımları, kullanım sıklığına bakılmaksızın aynı periyotlara tabi tutuldu. Bu durum, en sakin durakla en kalabalık aktarma noktasının eşit muamele görmesi anlamına geliyordu.
Tek Bir Yılda 5 Bin 115 Arıza Kaydı
Yanlış planlamanın sonuçları çarpıcı bir şekilde ortaya çıktı. Sayıştay denetimi, sadece 2024 yılı içinde metrobüs hattındaki asansör ve yürüyen merdivenlerde toplam 5 bin 115 arıza kaydı açıldığını tespit etti. Arızaların büyük bölümü, metro, Marmaray ve tramvay aktarması yapılan, yolcu trafiğinin en yüksek olduğu istasyonlarda meydana geldi. Kapı, sensör, fotosel ve el bandı gibi bileşenlerdeki sorunların, doğrudan yetersiz bakım süreçleriyle ilişkili olduğu vurgulandı.
16 İstasyonda Erişilebilirlik Ekipmanı Yok
Raporun ortaya koyduğu bir diğer kritik sorun ise erişilebilirlik konusundaydı. Metrobüs hattındaki 44 istasyonun sadece 28'inde asansör veya yürüyen merdiven bulunuyor. Geri kalan 16 istasyonda ise bu ekipmanların hiçbiri mevcut değil. Daha da çarpıcı olan, bu 16 istasyondan 5'inin yüksek yolcu yoğunluğuna sahip aktarma noktaları olması. Bu durum, engelli, yaşlı ve çocuklu yolcuların merdivenlere ve rampalara mahkum edilmesine neden oluyor.
Sayıştay, 2024 yolculuk verilerini incelediğinde, aktarma yapılan ancak asansör veya yürüyen merdiven bulunmayan duraklarda uzun kuyruklar oluştuğunu ve bunun yolcu güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye attığını belirledi. Rapor, durakların yaklaşık üçte birinde erişilebilirlik ekipmanı bulunmamasının, engelli bireylerin toplu taşımadan eşit ve güvenli bir şekilde yararlanma hakkını fiilen engellediğinin altını çizdi.
Sonuç olarak, İstanbul'un hayati ulaşım damarlarından metrobüsteki bu bakım ve erişim zafiyetleri, sadece bir konfor sorunu değil, aynı zamanda ciddi bir yolcu güvenliği ve sosyal haklar meselesi olarak kayıtlara geçti. Raporda açıklanan veriler, acilen revize edilmiş, ihtiyaç odaklı bir bakım planı ve erişilebilirlik yatırımı gerekliliğini ortaya koyuyor.
