Görüşmenin Ana Gündemi İran Oldu
ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 30 Temmuz 2026'da Beyaz Saray'da kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Axios'un haberine göre, 90 dakika süren görüşmenin ana gündem maddesi İran'dı. Netanyahu, Trump'a İran'la bir anlaşmaya varılma ihtimali konusunda şüphelerini açıkça dile getirdi.
Üç Senaryo Detaylı Şekilde Analiz Edildi
İsrailli bir yetkili, tarafların Trump'ın önündeki üç seçeneği uzun uzun değerlendirdiğini aktardı. İlk seçenek, İran'la diplomatik bir anlaşmaya varılmasıydı. Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, İranlı yetkililerle müzakereleri sürdürmesine rağmen taraflar arasındaki görüş ayrılıkları hala büyük. Netanyahu, Trump'a bu konuda şüpheci olduğunu söyledi. İkinci seçenek, deniz ablukasının sürdürülmesi ve ekonomik baskının artırılmasıydı. Üçüncü seçenek ise askeri saldırıların yeniden başlatılması ve yoğunlaştırılmasıydı.
Yetkili, 'Bu seçeneklerin tamamını uzun uzun ve son derece açık biçimde değerlendirdik. Amaç herhangi bir seçeneği öne çıkarmak değil, her birinin nasıl bir sonuç doğuracağını analiz etmekti. Görüşmenin özü buydu' dedi.
Enerji Piyasaları ve Ekonomik Baskı Gündemde
İsrailli yetkiliye göre Trump, savaşın enerji piyasaları ve küresel ekonomi üzerindeki etkilerinden endişe duyuyordu. Netanyahu ise Trump'a, İran yönetiminin elinde kalan tek önemli koz olan Hürmüz Boğazı'nı kullanarak ABD'den taviz koparmaya çalıştığını söyledi. Netanyahu, Trump'ın kaygılarını reddetmedi ancak zaten ciddi baskı altında bulunan İran ekonomisine yönelik baskının artırılabileceğini ifade etti.
Hamaney ve Suudi Arabistan Nükleer Programı
Görüşmede İran dini lideri Mücteba Hamaney de değerlendirildi. İsrailli yetkili, Hamaney'in 'her konuda son derece olumsuz bir tutum' sergilediğini ancak kendisine atfedilen talimatların gerçekten ondan gelip gelmediğinin net olmadığını belirtti. 'Hayatta ama onu gerçekten gören kimse olduğuna dair tanıklık yok. İnsanlarına onayı olmadan hiçbir şey yapmamalarını söylediği ve bir defasında buna uyulmadığı için öfkelendiği iddia ediliyor' dedi.
Netanyahu, Trump'la ABD-Suudi Arabistan nükleer anlaşmasını da görüştü. Trump'ın bu anlaşmayı Suudi Arabistan'ın İsrail'le ilişkileri normalleştirmesi bağlamında değerlendirdiğini aktaran yetkili, 'Normalleşme konusunda gerçek ilerleme görürsek nükleer mesele hakkında söyleyeceklerimiz olur' dedi.
ABD Askeri Yardımlarının Sona Erdirilmesi Önerisi
Görüşmenin dikkat çeken bir diğer konusu, ABD'nin İsrail'e yaptığı askeri yardımların kademeli olarak sıfırlanmasıydı. İsrailli yetkili, Netanyahu'nun Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Steve Witkoff'a önümüzdeki 10 yıl içinde askeri yardımları sıfıra indirme konusunda ciddi olduğunu söyledi. Netanyahu, bu konuda yeni bir mutabakat zaptının (MOU) müzakere edilmesini istedi. Yetkiliye göre Trump ve ekibi, bazı Cumhuriyetçilerin askeri yardımların aşamalı olarak kaldırılmasını desteklemeleri halinde 'İsrail karşıtı' olmakla suçlanabilecekleri yönünde geri bildirim aldı. Netanyahu ise bu sürecin kamuoyu önündeki savunuculuğunu üstleneceğini ve İsrail'in savunma alanında tam bağımsızlığa ulaşmasını istediğini belirtti.
'10 yıllık bir süreçten söz ediyoruz. Önerilere açığız, belki daha hızlı da gerçekleşebilir' diyen Netanyahu'nun, ABD'nin gelecekte F-35 ve diğer gelişmiş savaş uçaklarını sağlamaması ihtimaline karşı İsrail savunma sanayisine 10 yıl içinde modern bir savaş uçağı geliştirilmesi talimatı verdiği öne sürüldü. Netanyahu'nun, askeri yardımlar konusunda ABD Kongresi'nin 'iyi niyetine bağımlı olmak istemediği' ve her iki partide de askeri yardımlara yönelik siyasi desteğin zayıfladığını düşündüğü belirtildi.
Yetkiliye göre Netanyahu, İsrail ekonomisinin ABD askeri yardımlarının aşamalı olarak sona erdirilmesini kaldırabilecek durumda olduğuna inanıyor. Netanyahu'nun önerisine göre yeni mutabakat zaptı kapsamında 16 milyar dolar doğrudan ABD askeri yardımı ile birlikte İsrail'in füze savunma sistemlerinin geliştirilmesi için 5 ila 10 milyar dolar destek sağlanması planlanıyor. Buna ek olarak, yeni silah sistemlerinin araştırılması ve geliştirilmesi amacıyla 16 milyar dolarlık ortak bir fon kurulması da öneriliyor.
İran'ın Misilleme Saldırısı ve Sonrası
Görüşmeden birkaç saat sonra İran, Trump'ın cuma günü İran'a yönelik ABD saldırılarını durdurmasının ardından ilk kez Ürdün'deki bir Amerikan üssüne füze saldırısı düzenledi. Trump, Fox News'e verdiği röportajda buna sert karşılık vereceklerini söyledi. İran'ın sürpriz saldırısının, Trump'ı tam kapsamlı bir askeri tırmanışa yöneltebileceği değerlendiriliyor. Netanyahu, Trump'a İran'ın İsrail'e saldırması halinde İsrail'in cevabının anında ve çok güçlü olacağını açıkça iletti.
