Teknoloji devleri Meta ve Google, yapay zeka modellerini eğitmek için nadir kitapları imha etmekle suçlanıyor. Yayınevleri ve yazarlar, bu uygulamaların kültürel hafızayı yok ettiğini belirterek şirketlere dava açtı.
Yapay Zeka İçin Kitap Katliamı
Yapay zeka şirketleri, modellerini eğitmek için kitaplar, makaleler ve arşivleri kaynak olarak kullanıyor. Ancak uzmanlar, internetteki verilerin büyük ölçüde tükendiğini ve şirketlerin yeni verilere ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Artık daha önce dijitalleştirilmemiş fiziksel kitaplara yöneliyorlar. Eski ve baskısı tükenmiş kitaplar, onlar için giderek daha değerli bir eğitim verisine dönüşüyor. Bu nedenle teknoloji devleri, sahaf raflarına yöneliyor.
Milyonlarca Kitap Kâğıt Hamuruna Dönüştürüldü
Geçtiğimiz aylarda Amerikan Washington Post gazetesi dikkat çeken bir iddiaya yer verdi. Yapay zeka girişimi Anthropic, 2024 yılında milyonlarca basılı kitabın ciltlerini kesip sayfalarını tarayarak dijitalleştirmeyi kapsayan gizli bir proje yürüttü. ABD'de görülen telif hakkı davası sırasında ortaya çıkan şirket belgeleri, satın alınan kitapların sırtlarının hidrolik kesme makineleriyle ayrıldığını, sayfalarının tarayıcılarda dijital ortama aktarıldığını ve daha sonra geri dönüşüme gönderildiğini ortaya koydu. Yani, teliften kurtulmak ve rakiplerini geçerek daha çok kar etmek için milyonlarca kitap kağıt hamuruna dönüştürüldü.
Avrupa'dan Gelen İddialar
ABD'de bu konu tartışılırken Avrupa'dan da dikkat çeken iddialar gelmeye başladı. Hollanda basınına göre, Haarlem'deki antikacı kitapçı De Vries & De Vries'in sahibi Pieter de Vries, Singapur merkezli bir şirketten binlerce kitaptan oluşan bir satın alma listesi aldı. Yaklaşık 3 bin kitaplık listede, İrlanda folkloru, seramik mühendisliği ve farklı akademik disiplinlere kadar birbirinden alakasız ve niş eserler yer alıyordu. Almanya, İsviçre ve İspanya'daki birçok sahaf ise Kanada merkezli Zoom Books ve benzeri şirketlerden binlerce kitaba yönelik toplu siparişler aldıklarını bildirdi. Bu taleplerin rastgele ve farklı alandan oluştuğunu belirten satıcılar, kitapların yapay zeka eğitimi için toplandığını düşünüyor.
Telif Hakkı Davaları
ABD'de, yayınevleri ihlal nedeniyle teknoloji devlerini dava ediyor. Geçtiğimiz günlerde Hachette Book Group, Cengage Learning ve Elsevier'in de aralarında bulunduğu çok sayıda yayınevi ile yazar Scott Turow, Google'a telif hakkı ihlali gerekçesiyle dava açtı. Davacılar, şirketin telif hakkıyla korunan milyonlarca eseri izinsiz kopyalayarak yapay zeka modeli Gemini'yi eğitmek için kullandığını öne sürdü. Mayıs ayında ise yayınevleri Elsevier, Cengage, Hachette, Macmillan ve McGraw Hill telif haklarının ihlal edildiğini öne sürerek Meta ile şirketin Üst Yöneticisi (CEO) Mark Zuckerberg'e dava açtı. Dava dilekçesinde, Meta'nın yapay zeka dil sistemi Llama'yı eğitmek için telif hakkıyla korunan eserlerinin izinsiz çoğaltılması, dağıtılması ve ayrıca telif hakkı yönetim bilgilerinin kaldırılmasına yönelik ihlaller yaptığı iddiasında bulunuldu.
Yazarlar Tepkili
Dünya genelinde yazarlar ve yayıncılar, telif hakkıyla korunan materyallerin yapay zeka geliştirme amacıyla giderek artan kullanımına karşı çıkıyor. İngiltere'de geçtiğimiz mart ayında aralarında ünlü isimlerin de olduğu 10 bin yazar, yapay zeka şirketlerinin izinsiz ve telifsiz şekilde eserlerini kullanmasını protesto etti. Yazarlar 'Don't Steal This Book' (Bu Kitabı Çalmayın) adlı 'boş' bir kitap yayınladı.
