İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından İstanbul Altın Rafinerisi'ne (İAR) yönelik yürütülen soruşturma tamamlandı. Hazırlanan iddianamede, aralarında İAR sahibi Özcan Halaç'ın da bulunduğu 44 şüpheli yer alırken, 31 şirket ise malen sorumlu olarak listelendi. Soruşturma kapsamında 9 Ekim'de tutuklanan Halaç, 1 Nisan 2026'da ev hapsi şartıyla tahliye edildi.
Devlet desteği suistimal edildi
İddianamede, İAR ve ilişkili şirketlerin, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nın 15 Ekim 2024 tarihli 'Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ'e İlişkin Uygulama Talimatı' kapsamında devletin ihracatçılara verdiği yüzde 3'lük döviz dönüşüm desteğini suistimal ettiği anlatıldı. Şirketlerin, yurt dışından ithal ettikleri altınları ülke içindeki ocaklarda eritip asit solüsyonlarla karıştırarak işlenmiş gibi gösterdikleri, ardından bu kıymetli madeni yurt dışına çıkararak döviz kazancı elde ettikleri tespit edildi.
12,5 milyon dolar haksız kazanç
27 eylemin anlatıldığı iddianamede, söz konusu şirketlerin bu yöntemle 543 milyon 634 bin dolarlık sahte ihracat yaparak devletten 12 milyon 537 bin dolar haksız destek aldığı belirtildi. Özcan Halaç'ın tanıdıkları veya eski çalışanları tarafından kurulan bu şirketlerin gerçek bir ticari faaliyeti olmadığı, tüm faaliyetlerinin devlet desteği almaya yönelik olduğu vurgulandı.
Örgüt içindeki roller
İddianamede şüphelilerin örgüt içindeki rolleri tek tek anlatıldı. Özcan Halaç'ın tüm organizasyonu yapan örgüt lideri olduğu, Erkam Halaç'ın kazanılan parayla alınan arsaların alım-satım ve kamulaştırma işlerini takip ettiği, Bülent Halaç ve İbrahim Sontur'un kamu görevlilerine rüşvet verilmesi işlerini yürüttüğü kaydedildi. Erman Dönmez'in şirketlerin yurt dışı sorumlusu olduğu, Serdar Saraç'ın gayri resmi işlemleri takip ettiği, Ayşen Esen ve Nasuh Göçmen'in altınların giriş-çıkışını kontrol ettiği belirtildi. Mehmet Bora Tütüncüoğlu'nun ise Halaç'ın yokluğunda tüm işlemleri yürüttüğü ifade edildi. Cenk Kocaktüfek'in suç gelirinin aklanması için paravan şirketler kurduğu aktarıldı.
Ticari faaliyeti olmayan şirketler
Malen sorumlu şirketlerin ticari amaçla kurulmadığı, sadece altın ihracatı üzerinden devlet desteği almak amacıyla faaliyet gösterdikleri ve sistematik olarak organize edildikleri ileri sürüldü. Özellikle Ekim 2024'ten sonra birçok şirketin kısa sürede ve aynı adreste kurulduğu tespit edildi. Bu şirketlerin yetkililerinin geçmişte veya halen İAR gibi bağlantılı şirketlerde çalıştığı veya yetkili konumda olduğu aktarıldı.
Halaç'ın ifadesi iddianamede
Özcan Halaç ifadesinde, İAR ve Gram Altın A.Ş'nin büyük hissedarı olduğunu, ihracat içerikleri hakkında bilgisi olmadığını söyledi. Çalışanlarının kendi işlerini yapmasına izin verdiğini, onların girişimlerine karışmadığını belirtti. Savcılık ise bu beyanı suçtan kurtulmaya yönelik olarak değerlendirdi.
Hayali ihracat ve örgüt şeması
Örgüt şemasında Özcan Halaç örgüt lideri, eşi Zeynep Başak Halaç ise örgüt yöneticisi olarak yer aldı. Çiftin, çalışanları ve yakın çevresi üzerinden bir dizi şirket kurdurduğu, bu şirketler aracılığıyla 'Altın Bileşenleri' ve 'Kolloidal Altın' adı altında ihracat yapmış gibi gösterdiği anlatıldı. İAR Genel Müdürü Ayşen Esen de örgüt yöneticisi olarak iddianamede bulunuyor. Esen'in ihracat beyanlarının planlaması ve döviz destek başvurularını organize ettiği belirtildi.
2024 sonrası dikkat çeken para transferi
Mali inceleme raporunda, Özcan Halaç'ın nakit ve para transfer işlemlerinde 2024 yılından itibaren dikkat çekici artış yaşandığı belirtildi. Suç tarihleri dikkate alındığında bu hareketlerin 'suçtan elde edilen gelir' kapsamında değerlendirildiği kaydedildi. Halaç'a ait İAR'ın bilanço büyüklüğü 2023'te 3,7 milyar TL, 2024'te 3,9 milyar TL iken, para transfer hacmi 2023'te 718 milyar TL'den 2024'te 1,7 trilyon TL'ye, 2025'te ise 2,3 trilyon TL'ye yükseldi. Satış rakamları düşmesine rağmen transfer hacmindeki artış 'izaha muhtaç' olarak değerlendirildi.
Paralar sisteme dahil edildi
Halaç'ın sahibi olduğu Dubai merkezli Fine Gold firması üzerinden kurduğu paravan şirketlerle, ihracat adı altında kaynağı belirsiz paraların ülkeye sokulduğu ve çeşitli finansal işlemlerle bu paraların kaynağından uzaklaştırılarak ekonomik sisteme dahil edildiği anlatıldı.
839 yıla kadar hapis talebi
27 eylemden sorumlu tutulan Özcan Halaç'ın 'Suç işlemek amacıyla örgüt kurma', 'Zincirleme şekilde kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık' ve 'Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama' suçlarından 121 yıldan 839 yıla kadar hapsi talep ediliyor.
