Bilim dünyası, Kanarya Adaları'nda keşfedilen ve temel biyoloji kurallarını alt üst eden bir örümcek türü karşısında şaşkınlığını gizleyemiyor. Dysdera tilosensis adı verilen bu tür, genomunu neredeyse yarı yarıya küçülterek, ada canlılarına dair yerleşik teorileri geçersiz kılıyor.
Genomdaki Şaşırtıcı Küçülme
Barselona Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası araştırma ekibinin yaptığı çalışma, çarpıcı bir gerçeği ortaya koydu. 13 Ocak 2026 tarihinde Molecular Biology and Evolution dergisinde yayımlanan bulgulara göre, ana karadaki akrabası Dysdera catalonica'nın genomu 3,3 milyar baz çiftinden oluşurken, Kanarya Adaları'ndaki bu izole türün genomu sadece 1,7 milyar baz çifti içeriyor.
Bu durum, bilim insanlarını hayrete düşürdü. Çünkü genel kabul gören teori, ada gibi izole ortamlardaki türlerin, doğal seleksiyon baskısının azalması nedeniyle zamanla işlevsiz DNA biriktirerek genomlarının büyümesi yönündedir. Ancak Dysdera tilosensis, tam tersi bir yönde, "genomik daralma" adı verilen ve hayvanlar aleminde çok nadir görülen bir süreçten geçmiş.
Genetik Çeşitlilikteki Sır
Araştırmayı daha da ilginç kılan bir diğer bulgu ise, genom küçülmesine rağmen türün genetik çeşitliliğinin yüksek kalması oldu. Normalde küçük ve izole popülasyonlar, "genetik darboğaz" etkisiyle genetik çeşitliliklerini kaybeder. Fakat bu örümcekte böyle bir durum söz konusu değil.
Çalışmanın önde gelen isimlerinden Profesör Julio Rozas, bu durumun teorik beklentilere ters düştüğünü vurguladı. Rozas, örümceğin genomundaki bu radikal değişimin arkasında, gereksiz DNA dizilerini aktif olarak ayıklayan güçlü bir doğal seleksiyon süreci olduğunu düşündüklerini belirtti.
Bilim İçin Ne Anlama Geliyor?
Dysdera tilosensis'in bu "genomik sadeleşme" veya diğer adıyla "streamlining" stratejisi, evrimsel biyoloji için yeni bir pencere açıyor. Canlıların, çevresel baskılara uyum sağlamak için genomlarını aktif şekilde küçültebileceğine dair somut bir kanıt sunuyor.
Bu keşif, sadece örümceklerin değil, diğer izole türlerin evrimsel dinamiklerini yeniden düşünmeye itecek. Bilim insanları, bu gizemli örümceğin genomunda hangi genlerin korunduğunu, hangilerinin silindiğini araştırarak, hayatta kalmanın genetik temellerine dair yeni ipuçları elde etmeyi umuyor.
Sonuç olarak, Kanarya Adaları'nın bu küçük sakinı, bilim dünyasına büyük bir ders verdi: Doğa, her zaman kitaplarda yazılan kurallara göre oynamıyor.
