Meta'nın toplu işten çıkarma süreçlerinde yapay zeka araçları kullanarak çalışanları belirlediği ve bu sistemlerin hamilelik, doğum veya hastalık izni alan kişileri haksız yere hedef aldığı iddiasıyla şirkete karşı toplu dava açıldı. California federal mahkemesinde görülen davada, Meta'nın bu yılın başlarında yaklaşık 8 bin kişiyi işten çıkarırken yöneticilerin kişisel değerlendirmeleri yerine yapay zeka sistemlerini kullandığı öne sürülüyor.
İzleme sistemi nasıl çalıştı?
Dava dilekçesine göre Meta, klavye tuş vuruşları, fare hareketleri ve genel sistem aktivitelerini izleyen bir dizi veri toplama aracıyla çalışanları puanladı ve sıraladı. Ancak bu izleme sistemi, yasal haklarını kullanarak sağlık veya doğum iznine ayrılan çalışanlar için büyük bir adaletsizliğe yol açtı. İzinli oldukları dönemde bilgisayar başında aktif olmayan çalışanlar, yapay zeka algoritmaları tarafından 'düşük performanslı' olarak değerlendirildi ve sistem otomatik olarak bu kişileri işten çıkarılacaklar listesinin üst sıralarına taşıdı.
Çarpıcı örnekler
Dava dosyasında yer alan örnekler, sistemin nasıl çalıştığını gözler önüne seriyor. Davacılar arasında yer alan bir bilim insanı, doğum öncesi yasal iznini kullanırken, doğum yapmasına sadece iki gün kala işten çıkarıldığını öğrendi. Bir diğer davacı olan mühendis ise geçirdiği bir sakatlık nedeniyle rapor aldığı için performans puanının düşürüldüğünü belirtti. Sağlık izninde olan bir yönetici ise izninin henüz 16. günündeyken işine son verildiğini aktardı.
Çalışanların avukatları, resmi işten çıkarma işlemlerinin tamamlanacağı tarihe kadar sürecin durdurulmasını ve Meta'nın yapay zeka araçlarının bağımsız bir kurul tarafından denetlenmesini talep ediyor. Aksi takdirde çalışanların sağlık sigortası, birikmiş haklar ve vizeler konusunda geri dönülemez hak kayıpları yaşayacağı vurgulanıyor.
Meta suçlamaları reddediyor
Meta cephesi ise suçlamaların asılsız olduğunu savunuyor. Şirket sözcüsü yaptığı açıklamada, 'İş gücü yönetimi ve organizasyonel kararlar yapay zeka tarafından değil, her zaman insanlar tarafından alınır' ifadelerini kullandı. Buna karşın davanın arka planında, Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg'in bu yılın başlarında başlattığı tartışmalı bir çalışan izleme programı yer alıyor. Akıllı çalışanların davranışlarını yapay zekaya öğretmek amacıyla klavye hareketlerinden e-postalara kadar her şeyi takip eden bu program, çalışanların gizlilik ihlali tepkileri ve imzaladıkları ortak dilekçe sonrasında haziran ayında askıya alınmıştı.
