Siirt'in Pervari ilçesinde keşfedilen 'gladiolus siirtensis' (Siirt kılıç otu) türü, dünya genelinde sadece yaklaşık 300 metrekarelik bir bölgede görülüyor. Siirt Üniversitesi (SİÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Fidan ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Süleyman Mesut Pınar ve Doç. Dr. Hüseyin Eroğlu tarafından 'Siirt İlinin Karasal ve İç Su Ekosistemleri Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzlemesi Projesi' kapsamında Herekol Dağı eteklerindeki Kovanağzı köyü kırsalında keşfedilen bu endemik bitki, bilim dünyasında büyük ilgi uyandırdı.
Üç Yıllık Çalışma Sonucu Literatüre Girdi
Akademisyenlerin 3 yıllık çalışması sonucu 2023 yılında Latince kurallarına uygun şekilde 'gladiolus siirtensis' adı verilen bitki, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre tek yaşama alanına sahip olması nedeniyle nesli kritik tehlike 'CR' kategorisinde yer alıyor. Bitkinin koparılması halinde 699 bin 245 lira idari para cezası uygulanıyor.
Bilim Dünyasına Yeni Türler Kazandırılacak
Prof. Dr. Mehmet Fidan, bitkinin çiçeklenme döneminde incelemeler yaptıklarını belirterek, 'Dünyada yaklaşık 300 metrekarelik bir alan dışında yayılış alanı henüz tespit edilemedi. O yüzden de çok önemli bir bitki. Bu alanın lokal ve izole bir alan olması nedeniyle biyolojik ve bitki çeşitliliği açısından son derece zengin bir yer olduğunu gösteriyor. Buradaki çalışmalarımız devam ediyor. İnanıyoruz ki ileriki süreçlerde birçok yeni bitki türü bu alandan bilim dünyasına tanıtılacak' dedi.
Ekonomiye Kazandırılması Hedefleniyor
Fidan, bilimsel çalışmalarda tespit edilen yeni bitki türlerine karakteristik özelliğine göre bulunduğu bölgenin ya da ilin ismini vermeye gayret ettiklerini vurgulayarak, bu bitkinin de Siirt'te keşfedilmesinden dolayı 'Siirt' adıyla bilim dünyasına tanıttıklarını belirtti. 'Bitkinin kültürü alınarak park ve bahçelerde süs bitkisi olarak kullanılabilme ihtimali yüksektir. Ziraat Fakültesi'ndeki hocalarımızla ileriki süreçlerde bunu ekonomiye kazandırmayla ilgili çalışmalarımız başlayacak. Bitkiyi böylece inşallah ekonomiye kazandırabileceğiz' ifadelerini kullandı.
Kritik Tehlike Altında ve Narin Bir Bitki
Bitkinin şu an tehlike kategorisi açısından 'kritik seviyede tehlike altında olan bir bitki' olduğuna işaret eden Fidan, şöyle konuştu: 'Hem otlanma baskısı altında hem de çok dar bir alanda yayılış gösterdiği için kritik seviyede tehlike altında olan bir bitki. Soğanlı olmasının yanında narin bir bitki. Bitki, yaz aylarında yaklaşık 20 gün çiçek açıyor. Görenler, bu bitkiye zarar vermemeli, bu konuda dikkatli olmalı. Bitkiye zarar verilmesi halinde idari para cezası uygulanıyor.'
Araçla Ulaşımın Mümkün Olmadığı Alanda Keşfedildi
Araçların ulaşamadığı noktaların bilim insanları için çalışmanın başladığı yerler olduğunu anlatan Fidan, bu bitkiyi de araçla ulaşımın mümkün olmadığı bir bölgede keşfettiklerini sözlerine ekledi.
