Kolorektal Kanser: Sessiz İlerleyen Tehlike
Dünya genelinde en sık görülen ve ölümcül sonuçlara yol açabilen kolorektal (kalın bağırsak ve rektum) kanserler, sessiz ilerlediği için erken teşhisi zorlaştırıyor. Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, vakaların yüzde 70'ine poliplerin neden olduğunu belirterek, 45 yaşından itibaren hayat kurtaran düzenli tarama testlerinin yaptırılması konusunda uyardı.
Polip-Kanser İlişkisi ve Risk Faktörleri
Kolorektal kanserler, dünyada kanser ilişkili ölümler arasında ikinci sırada yer alıyor. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık görülen bu kanser türü, genellikle bağırsak düzeninde bozulma, müphem karın ağrısı, rektal kanama, ishal veya kabızlık gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Ancak çoğu belirti nonspesifik olduğu için erken dönemde gözden kaçabiliyor.
Prof. Dr. Civil, kolorektal kanserlerin genellikle üç farklı yolla geliştiğini belirtti: ailesel, kalıtımsal ve poliplerden kaynaklanan. Vakaların yaklaşık yüzde 70'i poliplerden gelişiyor. Polipler, kalın bağırsağın iç yüzeyinde iyi huylu tümörler olarak başlıyor ve 5 ila 15 yıl içinde kansere dönüşebiliyor. Kalıtımsal geçiş gösteren kanserlerin oranı yaklaşık yüzde 5-10, ailesel yatkınlık ise yüzde 10-15 oranında görülüyor. Aile öyküsü olan bireylerde tarama yaşları daha erkene çekiliyor.
Değiştirilebilir ve Değiştirilemeyen Risk Faktörleri
Kolorektal kanser gelişiminde bazı risk faktörleri daha ön planda. Değiştirilebilir risk faktörleri arasında obezite, diyabet ve insülin direnci, fiziksel aktivite yetersizliği, çok fazla kırmızı et veya işlenmiş et tüketimi, sigara ve alkol yer alıyor. Değiştirilemeyen risk faktörleri ise ileri yaş, aile öyküsü, ırk, cinsiyet ve polipler.
Erken tanı, tedavi başarısını doğrudan etkiliyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği tarama programına göre 45 yaşından itibaren yılda bir kez gaitada gizli kan testi, 5 yılda bir rektosigmoidoskopi ve 10 yılda bir kolonoskopi yapılmalı. Aile öyküsü olan bireylerde tarama yaşları 20'li yaşlara kadar indirilebiliyor.
Multidisipliner Tedavi Yaklaşımı
Kolorektal kanserlerin tedavisinde multidisipliner bir yaklaşım yürütülüyor. Prof. Dr. Civil, tedavide cerrahi, onkoloji, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve radyoloji hekimlerinden oluşan bir ekibin birlikte çalıştığını belirtti. Primer tedavi genellikle cerrahi. Hastalığın klinik evresi Bilgisayarlı Tomografi (BT), Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) veya Pozitron Emisyon Tomografisi ile Bilgisayarlı Tomografi (PET-CT) gibi görüntüleme yöntemleriyle detaylı olarak belirleniyor ve tedavi planı buna göre şekillendiriliyor.
