Türkiye'de 65 yaş üstü nüfusun yüzde 11'e ulaşması, ülkenin hızla yaşlanan bir topluma dönüştüğünü ortaya koyuyor. Akademik Geriatri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Meltem Gülhan Halil, '24-30 Nisan Aşı Haftası' kapsamında özellikle 65 yaş sonrası dönemde bazı aşıların belirli aralıklarla tekrarlanması gerektiğini vurguladı.
Kırılgan yaşlılarda enfeksiyon riski daha yüksek
Prof. Dr. Halil, ileri yaşta 'kırılgan' olarak tanımlanan bireylerin bağışıklık sisteminin daha zayıf çalıştığını belirterek, şunları söyledi: 'Özellikle ileri yaşta, kırılgan olarak tanımlanan; yani çoklu hastalıkları bulunan ve genel sağlık durumu daha hassas olan bireylerin bağışıklık sistemi daha zayıf çalışır. Yaşlanma süreciyle birlikte ortaya çıkan bu durum, diyabet, kalp hastalıkları, KOAH ve kalp yetmezliği gibi kronik hastalıkların da etkisiyle enfeksiyonların daha sık ve ağır seyretmesine neden olur.'
Zatürre yaşlılarda ölüm riskini artırıyor
TÜİK 2024 verilerine göre solunum sistemi hastalıkları ölüm nedenleri arasında 3'üncü sırada yer alırken, zatürre (pnömoni) tek başına yaklaşık 40 bin ölüme yol açıyor. Prof. Dr. Halil, 'Viral enfeksiyonlar zaman zaman bakteriyel enfeksiyonlarla komplike hale gelebiliyor. Bu durum yaşlı hastalarda daha sık görülüyor' dedi.
Hangi aşılar ne zaman yapılmalı?
Bazı aşılar yılın her döneminde yapılabilirken, solunum yolu viral enfeksiyonları için riskli dönemler bulunuyor. Prof. Dr. Halil, 'İleri yaş grubunda grip (influenza), RSV ve zatürre (pnömokok) gibi etkenler ciddi solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilir. İnfluenza ve RSV enfeksiyonları özellikle sonbahar aylarından itibaren artar, kış mevsiminde en yüksek seviyeye ulaşır. Bu nedenle bu dönemler, riskli gruplarda aşılama açısından kritik önem taşır. Buna karşılık tetanos, zona, hepatit gibi bazı aşılar mevsimden bağımsız olarak yılın herhangi bir döneminde uygulanabilmektedir' diye konuştu.
Zatürre hastaneye yatışa neden oluyor
Bakteriyel enfeksiyonlar açısından en önemli etkenin zatürre (pnömokok) bakterisi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Halil, 'Pnömokok, yaşlı bireylerde zatürreye en sık neden olan bakterilerden biridir. Bazı durumlarda enfeksiyon akciğerle sınırlı kalmayıp kana karışarak tüm vücuda yayılabilir. Hastaneye yatış, yoğun bakım ihtiyacı ve solunum desteği gereksinimi belirgin şekilde artar' ifadelerini kullandı.
Yılda en az bir kez geriatri muayenesi şart
65 yaş sonrasında yılda en az bir kez geriatri bölümünde muayene olunması gerektiğini belirten Prof. Dr. Halil, 'Geriatri yalnızca hastalıkları değil, bireyin genel sağlık durumu ve yaşam kalitesini bütüncül olarak ele alır. 65 yaş sonrasında demans, depresyon, osteoporoz, idrar kaçırma, malnütrisyon ve sarkopeni gibi sağlık sorunlarının görülme sıklığı artmaktadır. Bu sorunlar yaşlanmanın doğal bir parçası olarak kabul edildiği için dile getirilmeyebilir. Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmasa bile her yaşlı bireyin yılda en az bir kez geriatri değerlendirmesinden geçmesini öneriyoruz' dedi.
RSV ileri yaşta ciddi risk oluşturuyor
Prof. Dr. Halil, RSV enfeksiyonlarında ileri yaş yetişkinlerde semptomatik hastalık oranının yüzde 3-7 arasında değiştiğini, bu hastaların üçte birinin tıbbi tedavi gerektirdiğini ifade etti. 'Tedavi edilenlerin yüzde 10'u hastaneye yatırılıyor, hastaneye yatan hastalarda ise yüzde 10-15 oranında yoğun bakım ihtiyacı gelişiyor. Ölüm oranı ise yaklaşık yüzde 5 düzeyinde seyrediyor' diye ekledi.
