AK Parti, çocukların karıştığı ağır şiddet olaylarındaki artışın ardından hazırlanan 18 maddelik "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"ni TBMM Başkanlığı'na sundu. Düzenleme, çocuk adalet sisteminde köklü değişiklikler öngörüyor.
15-18 Yaş Grubuna Yetişkin Gibi Ceza
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, teklif kapsamında Türk Ceza Kanunu'nda çocuklara uygulanan yaş indiriminin yeniden düzenlendiğini belirtti. Buna göre, 12-15 yaş grubundaki çocuklar için ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda uygulanacak ceza 12-15 yıldan 13-18 yıla, müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda ise 9-11 yıldan 10-12 yıla çıkarılıyor. Süreli hapis cezalarında uygulanan alt sınır da 7 yıldan 9 yıla yükseltiliyor.
15-18 yaş grubundaki çocuklar için ise ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda uygulanacak ceza 18-24 yıl yerine 19-27 yıl, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 12-15 yıl yerine 15-18 yıl olacak. Süreli hapis cezalarında alt sınır da 12 yıldan fazla yerine 15 yıldan fazla olarak yeniden düzenleniyor.
Kasten Öldürmede Hakime Takdir Yetkisi
Teklifle ayrıca kasten öldürme ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hâkime daha geniş takdir yetkisi tanınıyor. Suçun işleniş şekli, failin kastının ağırlığı, amacı ve sabıkası dikkate alınarak bazı ağır suçlarda çocuklara uygulanan yaş indirimi hükümleri uygulanmayabilecek.
Mükerrer Suçlara Yeni Düzenleme
Teklifte çocukların yeniden suç işlemesini önlemeye yönelik tekerrür hükümleri de değiştiriliyor. Mevcut uygulamada 18 yaşından önce işlenen suçlar tekerrüre esas alınmazken, yeni düzenlemeyle 15 yaşını doldurduktan sonra işlenen kasıtlı suçlar mükerrer suç kapsamında değerlendirilecek. Böylece aynı kişinin yeniden suç işlemesi halinde tekerrür hükümleri uygulanabilecek.
Çocuklara Bıçak Satışı Yasaklanıyor
Düzenlemeyle 18 yaşından küçüklere kesici ve delici alet satışı yasaklanıyor. Çocukların bu aletleri satın alması ve taşıması da yasak kapsamına alınıyor. Düzenleme internet üzerinden yapılan satışları da kapsayacak. Kurala aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanacak.
Silahını Çocuğa Kaptırana Hapis
Teklifle, ateşli silahını gerekli güvenlik tedbirlerini almadan muhafaza ederek çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor.
İyi Hal Alan Çocuk Eğitimevine
Kanun teklifiyle çocuk hükümlüler, belirli istisnalar dışında cezalarına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. İyi halli olanlar daha sonra çocuk eğitimevlerine alınabilecek. Bazı ağır suçlarda koşullu salıverilme süreleri de uzatılıyor.
Ailelere Tazyik Hapsi Geliyor
Mahkemenin çocuk hakkında verdiği koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarına uymayan anne, baba, vasi veya bakımından sorumlu kişiler hakkında 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.
Çocuklar Suç Türüne Göre Ayrılacak
Çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında artık yalnızca yaş değil, işlenen suçun türü de dikkate alınacak. Böylece ağır suçlardan hükümlü çocuklarla hafif suçlardan hükümlü çocukların aynı koğuşta kalmasının önüne geçilecek.
"Suça Sürüklenen Çocuk" Yerine "Adli Süreçteki Çocuk"
Kanun teklifiyle çocuk adalet sisteminde kullanılan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi mevzuattan çıkarılıyor. Yerine, yargılama süreci tamamlanmamış çocuklar için "adli süreçteki çocuk" veya "hakkında adli süreç yürütülen çocuk" tanımı getiriliyor. Teklif gerekçesinde, mevcut ifadenin henüz hakkında kesinleşmiş yargı kararı bulunmayan çocuklar açısından peşin hüküm ve damgalayıcı bir anlam taşıdığı belirtiliyor. Düzenleme yalnızca Çocuk Koruma Kanunu'yla sınırlı kalmayacak; Ceza Muhakemesi Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta da aynı değişiklik yapılacak.
Sosyal İnceleme Raporu Zorunlu Oluyor
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan iddianame düzenlenemeyecek. Savcılık bu raporu almadan dava açarsa mahkeme iddianameyi iade edebilecek. 15 yaşını dolduran çocuklarda ise rapor alınmaması halinde bunun gerekçesi kararda veya iddianamede gösterilecek.
Kamu Davası Açılınca İki Bakanlığa Bildirim
Çocuk hakkında kamu davası açıldığında durum Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek. Amaç, adli süreç devam ederken çocuğa yönelik koruyucu ve eğitici tedbirlerin gecikmeden uygulanması.
Dijital Bağımlılık ve Sosyal Hizmet Tedbirleri
Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için yalnızca klasik koruma tedbirleri değil; dijital platformlara erişimin sınırlandırılması, kitap okuma, çevre temizliği, sosyal hizmet çalışmaları ve bağımlılık tedavi programlarına katılım gibi yeni yönlendirme tedbirleri getiriliyor.
