Dünyada Cinayet Yaşı Düşüyor: Çocuk Suçluluğu Küresel Kriz Haline Geldi
Son yıllarda dünya genelinde çocukların karıştığı şiddet olayları, artık istisnai durumlar olmaktan çıkarak küresel ölçekte büyüyen bir güvenlik ve toplumsal kriz haline geldi. Farklı ülkelerde art arda yaşanan çocuk failli cinayetler, silahlı saldırılar ve kurşunlama vakaları, "çocuk suçluluğu"nun arkasındaki derin yapısal sorunları yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye'de Alarm Veren Tablo
Bu küresel eğilim, Türkiye'de de karşılık bulmaya başladı. Son dönemde emniyet ve adli kayıtlara yansıyan olaylar, yaşı 18'in altında olan çocukların karıştığı öldürme, ağır yaralama ve silahlı saldırı vakalarında dikkat çekici bir artış yaşandığını ortaya koyuyor. Henüz okul çağında olması gereken çocukların suç dosyalarında fail olarak yer alması, yalnızca adli bir mesele değil; eğitimden sosyal politikalara, aileden dijital denetime kadar uzanan çok boyutlu bir alarm olarak değerlendiriliyor.
Artık sadece savaş bölgelerinde ya da çetelerin hâkim olduğu ülkelerde değil; büyük kentlerin arka sokaklarında, okul çevrelerinde ve mahalle aralarında da çocuklar şiddetin faili olarak karşımıza çıkıyor. Toplumda çocukların karıştığı şiddet vakalarına karşı artan bir öfke gözlemleniyor.
Dünyada Çocuk Suçlulara Uygulanan Cezalar
Peki, ABD ve Avrupa ülkeleri çocuk suçlulara karşı hangi cezaları uyguluyor? İşte dünyadan örnekler:
- ABD'de Uzun Süreli Hapis: ABD'de çocukların karıştığı şiddet vakaları oldukça yaygın. Yasalar da buna göre düzenlenmiş durumda. Çocuklar tarafından işlenmiş cinayet, silahlı saldırı ve tekrarlayan ağır suçlar söz konusu olduğunda, savcılık talebi ya da hâkim kararıyla çocuk fail yetişkin mahkemesine sevk edilebiliyor. Yetişkin mahkemesine çıkan çocuklar, yetişkinlere uygulanan uzun süreli hapis cezalarıyla karşı karşıya kalabiliyor. Çoğu ABD eyaletinde çocukların cezai ehliyet kapsamında yargılanma yaşı 10-12 civarında.
- İngiltere'de Ağır Cezalar: İngiltere'de ise cinayet işleyen bir çocuk ağır ceza mahkemelerinde yargılanıyor. Uzun süre hapiste kalan çocuğun risk durumuna göre tahliye kararı veriliyor. Tahliye otomatik değil; riskli görülen çocuk ömür boyu cezaevi-denetim döngüsünde kalabiliyor. Cezai sorumluluk 10 yaşından itibaren başlıyor. İngiltere'de 10-13 yaş arası çocukların -yaptığı hareketin hukuka aykırı olduğunu bilebilecek durumdaysa- cezai sorumluluğu olduğu kabul ediliyor. 14-17 yaş arasında ise tam sorumluluk öngörülüyor.
- Rusya'da Sert Rejim: Rusya, Avrupa kıtasında çocuk failli ağır suçlara karşı en sert ceza rejimlerinden birini uygulayan ülkeler arasında yer alıyor. Ceza sorumluluğu 14 yaşında başlıyor. Çocuk failler, yüksek güvenlikli kapalı cezaevlerinde tutuluyor. Bu kurumlarda disiplin rejimi sert; hareket, iletişim ve ziyaretler sıkı denetime tabi.
- İsveç'te Özel Prosedürler: İsveç'te cezai sorumluluk yaşı 15. 15-17 yaş arası gençler ise normal mahkemelerde yargılanıyor, ancak özel çocuk prosedürleri kapsamında cezalar alıyor.
Bu küresel tablo, çocuk suçluluğunun sadece yerel değil, uluslararası bir sorun olduğunu ve acil çözümler gerektirdiğini gözler önüne seriyor.
