İngiltere'de Çocuk Suçlarıyla Mücadelede Diversiyon Modeli Öne Çıkıyor
İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından düzenlenen bir toplantıda, çocukların suça karışmasıyla mücadelede İngiltere'nin uyguladığı model detaylı bir şekilde ele alındı. Sunumda, İngiliz hukuk sisteminde ceza sorumluluğu yaşının 10 olarak belirlendiği, ancak mahkeme sürecine geçilmeden önce "diversiyon" adı verilen koruyucu ve onarıcı programların devreye alındığı vurgulandı.
Diversiyon: Cezalandırma Değil, Topluma Kazandırma
Bu modelde, çocuklara hapis veya klasik cezalardan önce çeşitli alternatifler sunuluyor. Rehberlik hizmetleri, eğitim programları, toplum hizmeti ve onarıcı adalet uygulamaları ile amaç, çocuğun davranışını düzeltmek ve onu yeniden topluma kazandırmak olarak öne çıkıyor. Ancak, cinsel saldırı, ağır yaralama ve yağma gibi ağır suçlar bu kapsamın dışında tutuluyor.
Diversiyon sürecinde, çocuklardan şu adımlar istenebiliyor:
- Mağdurdan özür dilemeleri,
- Verdikleri zararı karşılamaları,
- Kamu yararına çalışmalara aktif olarak katılmaları.
Ebeveynlerin Sürece Doğrudan Dahil Edilmesi
İngiliz sisteminin dikkat çeken bir diğer yönü ise ebeveynlerin sürece doğrudan dahil edilmesi. 16 yaş altındaki bir çocuğun suça karışması durumunda, ailelere çeşitli yükümlülükler getirilebiliyor. Bu yükümlülükler şunları içeriyor:
- Çocuğun belirli saatlerde evde bulunmasını sağlamak,
- Danışmanlık programlarına katılmak,
- Belirlenen kurallara titizlikle uymak.
Yükümlülüklerin ihlali halinde, ebeveynlere bin sterline kadar para cezası uygulanabiliyor, bu da sistemin ciddiyetini ortaya koyuyor.
Yaşa Göre Kademeli Yaptırım Sistemi Önerisi
Toplantıda ayrıca, yaş aralıklarına göre kademeli bir yaptırım sistemi önerisi de gündeme geldi. İbn Haldun Üniversitesi'nden Dr. Öğretim Üyesi Saliha Merve Kaya, 12-15 ve 15-18 yaş gruplarında doğrudan ceza yerine, gelişim süreçlerini dikkate alan ve rehabilitasyon odaklı modellerin tartışılması gerektiğini vurguladı.
Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanı Meral Gökkaya ise, çocukların erken yaşta yargı sürecine girmesinin olumsuz etkilerine dikkat çekerek, "Bir kere yargılandığı zaman bu korkuyu yenmiş oluyorlar" ifadelerini kullandı. Bu durum, alternatif modellerin önemini bir kez daha vurguluyor.
Sunum, çocuk suçlarıyla mücadelede cezalandırıcı yaklaşımlar yerine onarıcı ve koruyucu modellerin benimsenmesi gerektiğini ortaya koyarken, İngiltere örneğinin Türkiye için de yol gösterici olabileceğini işaret ediyor.
