TBMM Genel Kurulu'nda, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin ilk 2 maddesi kabul edildi. Kabul edilen maddeler, ateşli silahların çocuklar tarafından ele geçirilmesi ve 12-18 yaş arası çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin önemli değişiklikler getiriyor.
Ateşli Silah Bulunduranlara Hapis Cezası
Kabul edilen maddelere göre, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a yeni bir madde ekleniyor. Buna göre, ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi sonucu çocuğun silahı ele geçirmesine neden olan kişi, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak. Bu düzenleme, çocukların silahlara erişimini engellemeyi ve ebeveynler ile silah sahiplerine caydırıcı bir sorumluluk getirmeyi amaçlıyor.
12-15 Yaş Grubuna Ceza Sorumluluğu
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle, suç işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış çocukların, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Ancak bu durumda çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacak. Eğer çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği varsa, suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası verilecek. Diğer suçlarda cezalar yarı oranında indirilecek ve her fiil için verilecek hapis cezası 9 yılı geçemeyecek.
15-18 Yaş Grubuna Yönelik Düzenlemeler
Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında ise, suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiriyorsa 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası hükmolunacak. Diğer cezalar üçte bir oranında indirilecek ve her fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı aşamayacak. Bu düzenlemeyle, ağır suçlarda çocuklara yönelik ceza indirimlerinin sınırlandırılması hedefleniyor.
Yaş İndirimi Uygulanmayabilecek Durumlar
Genel Kurul'da kabul edilen bir önergeyle, "neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama" hükmü kapsamında yaş indirimine yönelik düzenlemede değişiklik yapıldı. Buna göre, somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususlarından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle kasten yaralama sonucu mağdurun iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyularından veya organlarından birinin işlevini yitirmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünün sürekli değişikliğine, gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine veya ölümün meydana gelmesine sebebiyet veren ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmayabilecek. Bu düzenlemeyle, çok ağır sonuçları olan suçlarda yaş indiriminden yararlanmanın önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Hakime Takdir Yetkisi
Ayrıca, 12-15 yaş grubundaki çocuklara, bir üst grubun ceza rejiminin uygulanabilmesi konusunda hakime takdir yetkisi tanınıyor. Bu, hakimin suçun niteliğine ve çocuğun durumuna göre daha ağır bir ceza rejimi uygulayabilmesine olanak sağlıyor. Kabul edilen diğer bir önergeyle ise, Kanun'un "Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular" başlıklı hükmü kapsamında tekerrür hükümlerinin uygulanmasındaki yaş istisnasının 18'den 15'e düşürülmesine yönelik 3'üncü madde teklif metninden çıkarıldı.
Görüşmeler Devam Ediyor
Teklifin 4'üncü maddesinin görüşmeleri sırasında TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine Bingöl, birleşimi saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı. Öte yandan, Genel Kurul'da teklifin birinci bölümünün tümü üzerine yapılan görüşmelerin ardından TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, milletvekillerinin sorularını cevapladı ve değerlendirmelerde bulundu.
Yüksel, mevcut düzenlemede hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün koşullu salıverilmenin hesabında 2 gün olarak dikkate alındığını belirterek, "Düzenleme mahkeme tarafından hükmedilen cezayı artırmamakta, yalnızca sınırlı sayıdaki ağır suç bakımından koşullu salıverme süresinin hesaplanma yöntemini değiştirmektedir. Böylece çocuğun ıslahı ve yeniden topluma kazandırılması için gerekli eğitim, denetim ve rehabilitasyon faaliyetlerinin yeterli süreyle uygulanması amaçlanmaktadır." dedi. Yüksel, teklifin önemine işaret ederek, "Getirilen düzenlemeyle çocuk adalet sisteminde cezasızlık algısının oluşmasının önüne geçilmesi ve çocukların suç örgütlerinin etkisine daha açık hale gelmesinin engellenmesi hedeflenmektedir." şeklinde konuştu.
AK Parti'nin 25 yıllık iktidarında çocuk haklarının geliştirilmesi ve çocukların korunması bakımından birçok yasal ve idari tedbirin alındığını ve bunların başarılı bir şekilde uygulandığını vurgulayan Yüksel, "Bu yasa teklifi, caydırıcılık, koruma, eğitici ve onarıcı boyutu, yani yönlendirme tedbirleri dahil olmak üzere birçok boyutu ele almıştır ve bu şekilde bir düzenleme yapmıştır." değerlendirmesinde bulundu.
